كه با آن آيات را ميخوانند عبارتست از مدلول آن آيات با انواع و اقسام آن .
( فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ
؟ يعنى : اين كافران اگر آنچه را كه بر تو خواندهايم تصديق نكنند ، پس از گفتار الهى كه قرآن و آيات آن مىباشد چه سخنى را تصديق خواهند نمود ؟ و از چه كلامى بهره خواهند برد ؟
و اين آيه اشاره به اين دارد كه دشمن چارهاى ندارد ، و فرق بين حديثى كه قرآن است و بين آيات آنست كه حديث عبارتست از داستانهايى كه حقّ را از باطل جدا ميسازد ، و آيات عبارتند از دليلهايى كه بين صحيح و فاسد فاصله ميدهند .
( وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ )
افّاك بر وزن فعّال است از افك كه عبارتست از كذب و دروغ ، افّاك به كسى گويند كه بسيار دروغ ميگويد يا آنكه دروغ بزرگى ميگويد ، هر چند كه اين دروغ ضمن يك خبر باشد مانند دروغ « مسيلمهء كذّاب » كه در ادّعاى نبوّت دروغ گفت .
و اثيم صاحب اثم را گويند كه فرد گناهكار باشد كه با گناهش استحقاق عقاب پيدا كند .
و ويل كلمهء وعيد است كه بكفّار گفته مىشود ، و بعضى گفتهاند ، ويل عبارتست از وادى جوشانى از صديد « چرك و خون » جهنّميان .
آن گاه خداوند
أَفَّاكٍ أَثِيمٍ
را چنين توصيف ميفرمايد :
( يَسْمَعُ آياتِ اللَّهِ تُتْلى عَلَيْهِ )
يعنى : قرآن را كه در آن دليلها وجود دارد برايش ميخوانند و آن را ميشنود .
( ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِراً )
يعنى : بر سر باطل و كفر خود ايستادگى مىكند ، و حاضر نيست در برابر حقّ سر تعظيم فرود آورد .