( فَإِنْ يَشَإِ اللَّهُ يَخْتِمْ عَلى قَلْبِكَ )
يعنى : اگر تو چنان بودى كه با خودت قرار ميگذاشتى چيزى را دروغى به خدا نسبت دهى خداوند مهر بر دلت مىنهاد ، و قرآن را از يادت ميبرد ، آن گاه ديگر نميتوانستى به خدا نسبت دروغ بدهى ، و اين گفتار عينا به آن آيه مىماند كه
« لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ »
.
از مجاهد و مقاتل و قتاده نقل شده است گفتهاند : معنايش آنست كه خدا بخواهد قلبت را با صبر و ثبات در برابر اذيت و آزار آنان مستحكم ميسازد تا گفتار آنان بر تو گران نيايد كه تو را ساحر و دروغپرداز ميگويند ، و طبق اين معنى ديگر به اضمار و حذف نيازى نميباشد .
سپس خداوند بزرگ خبر داده است كه گفتههاى آنان باطل شده از بين خواهد رفت :
( وَ يَمْحُ اللَّهُ الْباطِلَ )
يعنى : خداوند با اقامهء دلائل بر بطلان باطل آن را از بين برده بر طرف ميسازد ، و اينكه و او از « يمح » در قرآنها حذف شده است ، همانگونه كه در
« سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ »
حذف شده بخاطر التقاء ساكنين بوده است ، نه آنكه عطف بر « يختم » باشد ، زيرا « يمح » مرفوع است بدليل جملهاى كه بر آن عطف شده و آن عبارتست از :
( وَ يُحِقُّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ )
يعنى خداوند با گفتار معجز آساى خويش - همين قرآن - كه بر پيامبرش نازل ميفرمايد حق را روشن و ثابت ميسازد .
( إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ )
يعنى خدا از مكنونات دلها با خبر است .
( وَ هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ )
يعنى هر چند گناهان بندگان بزرگ باشد خداوند گناهان آنان را مىبخشد ، مثل اينكه گفته است كسانى كه نسبت افتراء به حضرت محمد ( ص ) دادهاند و سپس توبه كردهاند هر چند گناهشان بزرگ است ولى خداوند توبهء آنان را خواهد پذيرفت .