تفسير
خداوند سوگند ياد كرده و مىگويد :
وَ لَقَدْ
( و به تحقيق ) لفظ « لام » داخل در جواب قسم شده و لفظ « قد » براى تأكيد است .
ضَلَّ قَبْلَهُمْ
( گمراه شد پيش از ايشان ) يعنى پيش از اين كافران كه در زمان پيغمبر ( ص ) بودند از راه هدايت و پيروى حق
أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ
( اكثر پيشينيان ) از امتهاى گذشته .
لفظ ( اكثر ) عبارت از عدد بزرگ است و لفظ ( اوّل ) عبارت است از آنچه پيش از ديگرى بوده است ، و اوّل پيش از هر چيز ، خداوند سبحان است زيرا هر چيزى غير از خداوند پس از او موجود شده است . اين آيه دلالت مىكند كه اهل حق در كليهء زمانها كمتر از اهل باطل بودهاند .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا فِيهِمْ مُنْذِرِينَ
( و به حقيقت فرستاديم در ميان ايشان بيم دهندگانى ) از پيامبران و رسولان كه از عذاب خداوند ايشان را ترسانده و از معاصى او بر حذر دارند .
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ
( پس بنگر چگونه بوده است فرجام بيم داده شدگان ) از تكذيب و عناد كنندگان حق .
پس مقصود چنين مىشود كه : اى « محمد » ( ص ) ! بنگر چگونه هلاك كرديم ايشان را و چگونه بر آنان عذاب فرود آمد ، پس سرانجام تكذيب كنندگان نيز چنين خواهد بود .
سپس خداوند از بيم شدگان ، عدهاى را جدا و مستثنى گردانده و فرمود :
إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
( به جز بندگان خدا كه خالص شدگانند ) آنان كه دعوت پيامبران را پذيرفته و عبادت خود را خالص براى خداوند قرار دادند ، پس خداوند آنان را نيز از عذاب خلاص كرده و ثواب زيادى به ايشان وعده داد .
وَ لَقَدْ نادانا نُوحٌ
( و هر آينه ندا كرد ما را نوح ) يعنى ما را نوح خواند