و خداوند از آنان بيزار است . همچنين در آن سوره آمده بود كه هيچ عهد و پيمانى از مشركان پذيرفته نيست و ريختن خون مشركان پس از چهار ماه ديگر ، بر مسلمانان حلال و رواست .
پس از اين اعلان ، هيچ كس در جزيرة العرب نبود كه اظهار شرك كند ، مگر گروههايى اندك كه از ترس مسلمانان گريخته بودند و پنهانى بر كيش گذشتهء خود پافشارى مىكردند .
پيامبر درصدد جنگ با روم برآمد . عدهاى از سپاهيان رومى در ديار شام كه امارتى عربى ولى تحت نفوذ امپراتورى روم بود ، به سر مىبردند . پيامبر همراه سپاهيان اسلام كه تعداد آنان بيش از سى هزار نفر بود و ده هزار تن از آنان سواره و مجهز به سلاحهاى كامل بودند ، به سوى نيروهاى رومى حركت كرد .
اين اقدام پيامبر به خاطر شايعهاى صورت گرفت كه در مدينه بر سر زبانها افتاده بود .
مردم مىگفتند سپاه روم انديشهء جزيرة العرب و سركوب مسلمانان را در سر دارد . امّا وقتى پيامبر با سپاهيانش به منطقه تبوك رسيد ، دانست كه اين شايعه بىاساس و دروغ بوده است . لذا با مردم آن ديار از در آشتى درآمد و بر « رومه » دست يافت . آنگاه پيامبر پس از آنكه مرزبانانى از مردم خطهء شام و حجاز برضد دشمنان به كار گماشت و تخم ترس و رعب از حملهء ناگهانى مسلمانان برضد روميان را در دل آنان كاشت ، به سوى مدينه بازگشت كرد .
حجة الوداع . . . تعيين رهبرى
در سال دهم هجرى پيامبر تصميم گرفت به حج رود . مسلمانان كه از تصميم پيامبر آگاهى يافته بودند ، از هر كران به سوى آنحضرت شتافتند . چون تعدادشان به اندازهء كافى رسيد ، پيامبر به همراه ايشان به سوى مكّه به حركت
هدايتگران راه نور ، زندگينامه چهارده معصوم (ع) (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: شريعت
ص٦١