دانش الهى آنحضرت ، از هر گوشهاى به محضرش مىشتافتند تا آنجا كه از عبداللَّه بن عطاء روايت شده است كه گفت : هرگز دانشمندان را در محضر كسى همچون ابو جعفر محمّد بن على بن الحسين عليهم السلام خوارتر و كوچكتر نديدم . من حكم بن عتيبه را با آن همه بزرگى و جلالتى كه در قوم خود داشت در نزد او مىديدم كه گويى همچون كودكى در برابر معلم خويش نشسته است . « 1 »
محمّد بن مسلم ، آن فقيه بزرگ و نام آور ، از آنحضرت سى هزار حديث روايت كرده است ، همچنين جابر جعفى دربارهء آنحضرت گويد : ابو جعفر عليه السلام هفتاد هزار حديث برايم گفت كه هرگز از كسى نشنيده بودم . « 2 »
از آنجا كه فضاى سياسى در آن روزگار تا حدودى باز شده بود ، اين فرصت براى امام باقر عليه السلام فراهم گشت تا با بسيارى از مخالفان به مناظره پردازد و آنان را به جادهء صواب باز گرداند . تاريخ ، برخى از اين مناظرهها را در خود ثبت كرده است و ما اينك بخشى از آنها را نقل مىكنيم تا خود گواه حجّتهاى بالغهء الهى در پشت اين مناظرات باشد .
1 - عبداللَّه بن نافع بن ازرق يكى از سران فرقه خوارج بود كه جزو سرسخترين دشمنان حضرت على و خاندان وى به شمار مىرفت . وى مىگفت : اگر بدانم در زمين كسى هست كه با من بر سراين نكته بحث كند كه على اهل نهروان را كشته و در اين خصوص مرتكب ستمى نشده هر آينه به سوى او مىشتابم .
از او سئوال شد : اگر در ميان فرزندانش كسى باشد كه اين پرسش تو را پاسخ گويد چطور ؟ عبداللَّه گفت : آيا مگر در ميان فرزندان او دانشمندى وجود دارد ؟
به وى گفته شد : اين آغاز نادانى توست آيا مگر اين خاندان هيچ گاه از وجود
هامش
( 1 ) - فى رحاب ائمّة اهل البيت ، ص 7 .
( 2 ) - فى رحاب ائمّة اهل البيت ، ص 7 .