ساخت و بسيارى از مسلمانان را نابود كرد ، به وجود آورد ؟ ! « 1 »
هدف تنها انتقام از قاتلان عثمان نبود و گرنه چرا معاويه نامههايى جداگانه به طلحه و زبير نوشت و هر يك از آنان را به نام اميرمؤمنان ياد و ادعا كرد كه آنان به خلافت از على سزاوارترند و براى رسيدن آنان به خلافت از آنها پشتيبانى مىكند و پيشاپيش برايشان از شاميان بيعت گرفته است ؟ !
بلكه مقصود معاويه آن بود كه در جهان اسلام ، آشوب و هرج و مرج پديد آيد و در اين ميان خود به حكومتى كه همواره آرزويش را در سر مىپروراند دست يابد و البته حزب اموى نيز در پشت صحنه اين هدف شوم جاى داشت .
به صحنه ديگرى توجّه كنيد . هنگامى كه معاويه در اجراى توطئه خود موفق شد و به لطف ايادى و عوامل خود توانست حكومت را از دست صاحبان شايستهاش بيرون كند و به تمام اهداف و خواستههايش برسد ، در صدد اين انديشه بر آمد كه يزيد ، فرزند شرابخوار و قمار بازش را پس از خود به جانشينى بگمارد .
اين رويداد را نمىتوان جز بدانچه پيش از اين گذشت ، تفسير كرد . مسأله عميقتر از آن است كه ما فكر مىكنيم . جانشين كردن يزيد ، تنها جانشينى پسر از پدر نبود بلكه تحويل خلافت به دست پادشاهى اموى و ستمكاره بود . مروان بن حكم نيز در روزگار خلافت عثمان به همين نكته اشاره كرد ، وى هنگامى كه مردم گرداگرد مركز حكومت عثمان را گرفته بودند و از وى حقوق مشروع خود را مىخواستند به آنها خطاب كرد و پرسيد : از « حكومت ما » چه مىخواهيد ؟
پس اين حكومت شماست كه مىخواهيد آن را با چنگ و دندان در دستتان باقى نگه داريد . تمام رخدادهايى كه در اين مسير به وقوع پيوست نيز اين تفسير
هامش
( 1 ) - في رحاب عليّ عليه السلام - خالد محمّد خالد : ص 162 - 163 .