است يعنى در حالى كه شما نيرومندتر و بر آنها غالبيد دشمنان را به صلح و سازش فرا نخوانيد . در اعراب « تدعوا » دو قول است :
1 - مجزوم چون داخل در حكم نهى است .
2 - منصوب به « أن » مقدّر .
وَ لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ
؛ يتر از وترت الرّجل ، است هر گاه ( يكى از نزديكان او را ) بكشى يا با او بجنگى ، و حقيقتش اين است كه او را از مال و نزديكانش جدا كنى « وتر » به معناى فرد است و از همين ريشه است گفتار پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله : هر كس نماز عصرش فوت شود گويى با كشتار و غارت از خاندان و مال خود جدا افتاده است « 1 » .
بنا بر اين خداوند سبحان ضايع ساختن و باطل كردن ثواب اعمال انجام شده شخص را به جدا شدن اعمال وى از خودش تشبيه كرده و اين سخنى فصيح است .
وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ
؛ اگر مؤمن و متقى باشيد خداوند ثواب ايمان و تقواى شما را مىدهد .
وَ لا يَسْئَلْكُمْ أَمْوالَكُمْ
؛ يعنى از شما نمىخواهد كه تمام اموالتان را به عنوان زكات بدهيد بلكه زكات را در قسمتى از مالتان واجب فرموده و به مقدار كمى اكتفاء كرده است كه يك چهارم از يك دهم است . و گويند منظور اين است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در مقابل اداى رسالت خود از شما نمىخواهد كه به او مال بدهيد .
إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ
؛ يعنى اگر خداوند بخواهد با جديّت بسيار تمام اموالتان را مطالبه كند . إحفاء به معناى زياده روى و رسيدن به پايان هر چيزى است گويند أحفاه فى المسألة ، هر گاه در پافشارى چيزى را فروگذار نكند و به همين معناست ، احفاء الشّارب ؛ كه از ريشه كندن موى سبيل است .
تَبْخَلُوا وَ يُخْرِجْ أَضْغانَكُمْ
؛ يعنى نسبت به پيامبر خدا كينه مىورزيد و بدان سبب
هامش
( 1 ) -
قال صلّى اللَّه عليه و آله : من فاتته صلوة العصر فكانّما وتر أهله و ماله .