فِي لَحْنِ الْقَوْلِ
؛ يعنى آنها ( منافقان ) را از فحواى كلام و معنى و مقصود سخنشان مىشناسى . از ابو سعيد خدرى روايت شده كه مقصود از لحن القول كينه و دشمنى آنها نسبت به علىّ بن ابى طالب « 1 » عليه السّلام بوده است ، و از جابر نظير همين روايت نقل شده است . از عبادة بن صامت روايت شده كه ما فرزندان را با محبّت علىّ بن ابى طالب عليه السّلام محك مىزديم و هر گاه مىديديم يكى از آنها على عليه السّلام را دوست ندارد مىفهميديم كه هدايت نيافته است « 2 » . گفته شده منظور از لحن چرخاندن سخن به سويى است تا رفيقت آن را دريابد مانند سخن به كنايه گفتن و توريه كردن . شاعر گويد :
و لقد لحنت لكم لكيما تفقهوا * و الّحن يعرفه ذوو الألباب « 3 »
دليل اين كه به خطا كننده لاحن مىگويند اين است كه او در حسن خود از حق عدول مىكند .
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ
؛ شما را با كارهاى سخت و تكاليف دشوار مىآزماييم . از فضيل روايت شده كه هر گاه اين آيه را قرائت مىكرد مىگريست و مىگفت : خدايا ما را امتحان مكن زيرا اگر ما را امتحان كنى رسوايمان مىسازى پردههاى ما را مىدرى و ما را كيفر مىدهى .
وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ
؛ آنچه از شما نقل شود و از اعمالتان خبر دهد خوب و بدش را مىدانيم زيرا خبر مطابق با مخبر عنه است و ليبلونكم و يعلم و يبلوا با « ياء » نيز قرائت شده و قرائت از حضرت باقر عليه السّلام است . و نبلوا [ با نون و سكون ( واو ، نون ) ]
هامش
( 1 ) - عن ابى سعيد الخدرى ؛ لحن القول ، بغضهم علىّ بن ابى طالب عليه السّلام .
( 2 ) - عن عبادة بن صامت : كنّا نبور اولادنا بحبّ علىّ بن ابى طالب فاذا رأينا احدهم لا يحبّه علمنا انّه لغير رشده .
( 3 ) - براى شما مطلب را با توريه و تعريض بيان كرديم تا تنها شما درك كنيد نه ديگران ، زيرا فقط خردمندان تعريض و توريه را مىشناسند .