توكّل مىكنند ( 59 )
چه بسيار جنبندگانى كه قدرت حمل روزى خود را ندارند ، خداوند آنها را و شما را روزى مىدهد و اوست شنوا و دانا ( 60 )
و اگر از آنها ( كافران ) بپرسى كه آسمانها و زمين را چه كسى آفريده است و خورشيد و ماه را مسخّر كرده است ؟ مىگويند :
« اللَّه » ، پس با اين حال چگونه منحرف مىشوند و به دروغ روى مىآورند ؟ ( 61 )
خداست كه روزى را به هر يك از بندگانش كه بخواهد گسترده و يا محدود مىكند ، بىگمان خداوند به همه چيز داناست ( 62 ) .
تفسير :
يا عِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا
؛ معناى آيهء شريفه اين است كه هر گاه در شهرى هستيد كه عبادت من آسان نباشد و امور دينى شما تمشيت نشود ، از آن جا به شهر ديگر برويد .
حضرت صادق عليه السلام فرمود :
إذا عصى اللَّه فى أرض أنت بها فاخرج منها إلى غيرها « 1 » .
و از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده است كه فرمود :
من فرّ بدينه من أرض إلى أرض و إن كان شبرا من الأرض استوجب الجنّة و كان رفيق إبراهيم و محمّد صلّى اللَّه عليه و آله . « 2 »
فإيّى فاعبدون ؛ لفظ « ايّاى » در متكلّم مانند إيّاه در ايّاه ضربته و ايّاك در ايّاك ضربتك مىباشد و اصل عبارت فايّاى فاعبدونى بوده است . حرف « فاء » جواب شرط محذوف است زيرا در تقدير چنين بوده است ؛ إنّ ارضى واسعة فان لم تخلصوا العبادة لى فى ارض .
فاخلصوها لى فى غيرها ؛ براستى زمين من پهناور است ؛ پس اگر در جايى
هامش
( 1 ) - اگر در سرزمينى هستى كه معصيت خدا انجام مىشود از آن جا به جاى ديگر كوچ كن .
( 2 ) - هر كه به خاطر دينش از سرزمينى به محلّ ديگرى فرار كند هر چند فاصلهاش به اندازهء يك وجب باشد بهشت بر او واجب مىشود و رفيق ابراهيم و محمّد صلّى اللَّه عليه و آله مىباشد .