خدا را پرستش مىكنند .
أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ
؛ آنان زيان كنندگان در معامله هستند ، زيرا به عوض ايمان ، كفر را خريدهاند .
وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ
؛ در خواست شتاب در عذاب ، به عنوان استهزا و تكذيبى است از سوى آنها . و مانند اين مورد است گفتار نضر بن حرث كه به استهزا گفت :
فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ
؛ « بر سرمان سنگ از آسمان ببار » ( انفال / 32 ) .
وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى
؛ اگر نبود زمان معيّنى كه خدا تعيين كرده است و وقتى كه مقدّر فرموده است و نبود مدّتى كه حكمتش تأخير عذاب را تا آن زمان لازم دانسته است بى ترديد عذاب بر آنها نازل مىشد . آن موعد معيّن زمان نابودى و هنگام اجل آنها است و برخى گويند مقصود زمان آخرت است ، زيرا خداوند به پيامبرش ( صلّى اللَّه عليه و آله ) وعده داده است كه امّتش را در اين دنيا دچار عذاب و بيچارگى نكند و كيفر آنها را تا روز قيامت به تأخير اندازد .
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ
؛ البته جهنّم كافران را احاطه كرده است و چون ناگزير سرنوشت همهء كافران به جهنّم است گويا هم اكنون آنها را احاطه كرده است و يا به زودى احاطه خواهد كرد . « 1 » چنان كه در آيهء بعد فرموده است . « 2 » .
يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ
؛ روزى كه عذاب كافران را فرا گيرد . و بنا بر تعبير اول ( كه گويى هم اكنون جهنّم آنها را احاطه كرده است ) ظرف « يوم » به وسيلهء فعل مقدّر منصوب است . ( يعنى يوم يغشيهم . . . كانت جهنّم محيطة بهم ، خلاصه از كشّاف ) .
مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
؛ اين عبارت مانند آيهاى است كه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) - در اين جا تفسير دقيقترى نيز براى آيه وجود دارد به تفسير نمونه و غير آن در اين آيه و در سورهء تكاثر مراجعه شود .
( 2 ) - بنا بر اين يعنى به تفسير دوم كه به زودى احاطه خواهد كرد ، ظرف « يوم » متعلق به « محيطة » است يعنى سنحيط بهم يوم يغشاهم . . . ويراستار .