همان طورى كه در دفتر 89 گفتيم مثل اين است كه اين آيه اصالتى براى اختلافات قائل است و اختلافات را مفيد مىداند و زمينهء آزمايشها و مسابقه ها مىداند . كأنه در اين آيه به ما مىگويد كه به شما گفتيم به وسيلهء پيغمبر خود * ( طلب العلم فريضة على كل مسلم ) * و شما را به اين دستور مورد آزمايش قرار داديم و آن وقت شما اين فريضه را زمين گذاشتيد و ديگران از آن سوى اقيانوسها آمدند و اين مسابقهء خير را بردند و شما را پشت سر گذاشتند و اما شما تمام هنرتان اين بود كه يك مشت رسالهء عملى و يك عدهء مخصوص كه همهء تجهيزات آنها منحصر است به يك اجازهء سهم امام و اخاذى بفرستيد .
در صفحهء 4 مىنويسد :
چند مملكت ( از ممالك كشورهاى آسيايى ) نيز هست كه حل مشكلات تعليماتى آنها بسيار دشوار است . با اينهمه چون حكومتها و ملتهاى اين ممالك براى رسيدن به اين هدفها مصمم مىباشند ، مسلماً اين مشكلات را مىتوان حل كرد .
ان شاء الله كه ايران جزء آن چند مملكت نيست اما متأسفانه آن علاقه را ما در حكومت و ملت ايران نمىبينيم .
در صفحهء 6 طرح پيشنهادى يونسكو طول مدت تحصيل اجبارى را 8 سال و نسبت كودكان اين دوره را با مجموع 2 / 19 درصد بيان مىكند ولى مىگويد مقدار جايى كه بايد در مدارس پيش بينى شود بنا بر احتياط بايد 20 درصد در نظر گرفته شود .
در صفحهء 10 مىنويسد :
كتاب تعليمات در دنيا نشان مىدهد كه تعداد متوسط شاگردان هر آموزگار در سراسر دنيا با وجود اختلافاتى كه در نقاط مختلف هست در حدود 34 نفر است .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 344
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٤٤