به حد خويش چون گشتند واقف
سخن گفتند در معروف و عارف
يكى از بحر وحدت گفت : انا الحق
يكى از قرب و بعد و سير زورق
يكى را علم ظاهر بود حاصل
نشانى داد از خشكى و ساحل
يكى گوهر برآورد و هدف شد
يكى بگذاشت آن نزد صدف شد
34 . مشخصات دين العجايز چيست ؟ خدا را يك تكه نور در فوق آسمانها مىدانند ، ملائكه را به قول مرحوم آقابزرگ فقط مجرد از تنبان مىدانند ، يك حاجى لك لك كه مثل آدم سرى دارد مىدانند .
35 . حالت تعبدى كه در حكماى اسلامى نظير بوعلى و آقا على نورى ديده مىشود .
36 . اما براى بصيرت در دين دو راه است : راه تفكر و راه اشراق و الهام . البته اين دو راه در مورد معارف غيبى و الهيات صادق است ، نه در مورد احكام و اخلاقيات و اجتماعيات .
37 . در شرح احاديث مثنوى ، صفحهء 225 ، اين حديث را از احياء العلوم ، جلد 3 ، ص 57 نقل مىكند و مىگويد : مؤلف اللؤلؤ المرصوع ، ص 51 آن را موضوع شمرده است . آنگاه مىگويد : رجوع كنيد به اتحاف السادة المتقين ، جلد 7 ، ص 376 كه دربارهء اين حديث بحث مفيدى كرده و شواهدى بر صحت آن آورده است .
38 . داستان جوانى از اهل صفّه : يخفق و يهوى ، داستان عنوان بصرى و داستان غزالى ، كلمهء علم لدنّى ، قد احيا عقله و امات نفسه . . . ، هجم بهم العلم على حقيقة البصيرة . . . ، ان من احب عباد الله . . . ، من اخلص لله اربعين صباحاً . .