ممكن است گفته شود : « رب » براى تعليل و مفاد جمله اين است : كافران گاهى به مسلمانى ميل پيدا مىكنند ، در حالى كه در عذاب و كيفر آخرت ، بايد اين تمايل ، هميشگى باشد .
پاسخ اين است كه : 1 - اين تعبير ، براى تهديد رساتر است . يعنى براى آنها يك پشيمانى مختصر كافى است ، تا چه رسد به پشيمانى طولانى 2 - آنها بقدرى گرفتار عذابند ، كه جز گاه گاهى نمىتوانند آرزوى مسلمانى كنند .
مقصود :
الر
: قبلا در بارهء اين حروف ، گفتگو و اقوال علما را در بارهء آن نقل كردهايم .
تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ قُرْآنٍ مُبِينٍ
: اين است آيات كتاب آسمانى و قرآنى كه ميان حق و باطل ، تميز مىدهد . ابو مسلم گويد : يعنى قرآن آشكار و واضح . برخى گويند : يعنى قرآن ، بيان كنندهء حلال و حرام و اوامر و نواهى و آشكار كنندهء دلائل است . مجاهد گويد : مقصود از كتاب ، تورات و انجيل است . قتاده گويد : مقصود كتابهايى است كه پيش از قرآن كريم ، نازل شدهاند .
رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ
: گاهى مردم كافر ، در عالم آخرت ، آرزوى اسلام مىكنند و آن هنگامى است كه : مسلمانان وارد بهشت و كافران وارد دوزخ مىشوند . ممكن است ، اين آرزو را در وقت نوميدى پيدا كنند .
مجاهد از ابن عباس روايت كرده است كه : خداوند همواره مردم را داخل بهشت مىكند و آنها را مورد رحم و مغفرت قرار مىدهد ، تا اينكه مىگويد : هر كس مسلمان است ، داخل بهشت شود . در اين هنگام ، كافران هم آرزو مىكنند كه مسلمان بودند .
امام صادق ( ع ) فرمود : روز قيامت ، منادى ندا مىكند كه همهء خلايق بشنوند و گويد : جز مسلمان ، كسى داخل بهشت نمىشود . در اين وقت ، مردم آرزو مىكنند كه كاش مسلمان بودند .
از پيامبر روايت شده است كه : هنگامى كه اهل آتش ، در آتش جمع مىشوند و اهل قبله نيز در ميان آنها هستند ، كفار به مسلمانان گويند :