لفظ مطلب زيادى را فهمانده و شامل معناى بسيارى است . « قالَ كَبِيرُهُمْ » بزرگشان از نظر سنّ « روبين » كه در ضمن خاله زادهء يوسف هم بود گفت . . . و او همان كسى است كه جلوى برادران را از قتل يوسف گرفت و اين قول قتادة و سدى و ضحاك و كعب است ، و مجاهد گفته : بزرگشان شمعون بود كه از نظر عقل و علم از آنها بزرگتر بود نه از نظر سن ، ولى بخاطر همان علم و عقل رئيس آنان محسوب ميشد ، و وهب و كلبى گفتهاند : بزرگشان يهوذا بود كه عاقلترين آنها بود . و محمد بن اسحاق و همچنين على بن ابراهيم بن هاشم در تفسير خود : لاوى را بزرگشان دانستهاند ، و بهر صورت او گفت : « أَ لَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَباكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقاً مِنَ اللَّهِ » آيا نميدانيد كه پدرتان از شما وثيقهاى از جانب خدا گرفته است ، و منظورش همان وثيقهاى است كه يعقوب در وقت فرستادن ابن يامين از آنها گرفت و در آن وقت متذكرشان كرد . « وَ مِنْ قَبْلُ ما فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ » و پيش از اين نيز دربارهء يوسف كوتاهى و تقصير كرديد و با پدرتان عهد كرديد كه او را سالم بنزد وى بازگردانيد ولى پيمان شكنى كرديد . « فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ » من از اين سرزمين يعنى سر زمين مصر جدا نمىشوم و بيرون نميآيم . « حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي » تا پدرم به من اجازه دهد كه بمانم يا باز گردم . « أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي » يا خدا دربارهء من حكم كند كه برادرم را در اينجا بگذارم و بيايم . و بعضى گفتهاند : يعنى مرگم فرا رسد ، و ابو مسلم گفته : يعنى عذرى براى من فراهم سازد كه بتوانم آن عذر را نزد پدر آورم . و جبائى گفته : يعنى خدا وسيلهاى سازد كه بتوانم بوسيلهء شمشير و جنگ از بازداشت برادرم جلوگيرى كنم . « وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ » و او بهترين حاكمان است كه جز به حق حكم نكند . و گويند : وى بدانها گفت : من اينجا ميمانم و شما اين آذوقه را بار كنيد و ببريد و جريان را بدانها گزارش دهيد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٢ — صفحة 275
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٧٥