پيغمبر آنها را بوسيلهء آن پاك گردانى و دعا كنى كه آنها بدينوسيله از پاكان گردند ( كه « تطهر » به صورت مضارع غايب خوانده شود و فاعلش صدقه باشد و تزكيهم خطاب به پيغمبر اكرم باشد ) ، و برخى گفتهاند : معناى آيه اين است كه تو آنها را پاك كنى و هم تو آنها را پاكيزه گردانى كه هر دو جمله خطاب به پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - باشد . « وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ » دستورى است از خداى تعالى به پيغمبر خود - صلى اللَّه عليه و آله - كه چون از آنها صدقه ( يا زكات ) را دريافت كردى براى قبولى صدقهشان دربارهء آنها دعا كن ، چنانچه در اين گونه موارد ميگويند : خدا در برابر آنچه دادهاى پاداش نيكت دهد و به باقيماندهء مالت بركت دهد . و در روايت است كه چون مردمى صدقه بنزد آن حضرت ميآوردند دربارهء آنها اين گونه دعا ميكرد « اللهم صلّ عليهم » ( خدايا بر اينان رحمت فرست ) و بخارى و مسلم در كتاب صحيح خود از عبد اللَّه بن ابى أوفى - كه از اصحاب بيعت شجره است - روايت كردهاند كه چون صدقه براى آن حضرت آورد چنين دعا كرد : « اللهم صلّ على آل ابى أوفى » ( خدايا بر خاندان ابى أوفى رحمت فرست ) . « إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ » يعنى دعاهاى تو مايهء آرامش دل آنها است ، و ابن عباس گفته : يعنى رحمتى است براى آنها ، و قتاده و كلبى گفتهاند : يعنى براى آنها مايهء اطمينان قلبى است كه خدا آن را از آنها پذيرفته است ، أبو عبيده گفته : يعنى موجب ثبات و استقامت آنها مىباشد . « وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » و خدا دعاى تو را مىشنود و به حال آنها در مورد صدقههاشان دانا است . « أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ » ( آيا ندانند كه خدا توبهء بندگانش را مىپذيرد ) و اين جمله استفهامى است كه منظور آگاه ساختن مخاطب است بر آنچه بايد آن را بداند . و جهت آنكه بايد اينمطلب را بداند كه همانا خداوند توبه را مىپذيرد آنست كه چون بدان آگاه شد همان آگاهى او را بتوبه و توجه بسوى حق واميدارد و از اينرو دانستن آن لازم است تا در نتيجه از عقاب خود را نجات دهد و بدرك ثواب نائل گردد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 204
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٠٤