همداستانيم . درخواست و پيشنهاد تو را بر اين پايه پذيرفتيم كه از سوى كشاورزان و زمينهاى خود ، شصت هزار درهم به من و فرمانرواى مسلمانان پس از من بپردازى . البته به جز آن زمينهايى كه خسرو ستمگر بر خويشتن ، به علت كشتن مارى كه در زمينى تباهى پديد آورده و راه را بسته بود ، به نياى پدر تو واگذار كرده است ( 1 ) . زمين از آن خدا و پيامبر اوست و آفريدگار جهان ، آن را به دست هر يك از بندگان خويش كه بخواهد ، مىسپارد .
چنانچه مسلمانان بخواهند ، بر تو است كه با رزمآوران دلاور ( 2 ) همراه خويش ، به يارى آنان شتافته با دشمنان ايشان پيكار كنى . نيز وظيفهء مسلمانان است كه تو را در پيكار با دشمنانى كه با همكيشان پيرامون تو در ستيزند ، يارى دهند . در اين باره ، نوشتهاى به تو خواهم داد كه پس از من در دست تو بماند . تو و هيچيك از خاندان و بستگان تو ، خراج نخواهيد داد . اگر به اسلام روى آورى و از پيامبر اسلام پيروى كنى ، تو برادر مسلمانان بوده از سهم بيت المال و پايگاه و مقرّرى آنان ، برخوردار خواهى گشت . من و پدرم و مسلمانان و پدرانشان ، در به كار بستن اين پيمان ، نسبت به تو متعهد هستيم .
جزء بن معاويه ( يا معاوية بن جزء ) السّعدىّ ، حمزة بن هرماس ، حميد بن الخيار مازنيان و عياض بن ورقاء أسيدىّ ، بر متن اين نوشته ، گواه گشتند و كيسان مولا و وابستهء بنى ثعلبه ، در روز يكشنبه از ماه خدا محرّم ، آن را نوشت .
( جاى نقش انگشترى أحنف كه عبارت « نعبد اللّه » يعنى خدا را مىپرستيم ، بود ) .
1 . يعنى آن زمينها ، مال خود شماست و مسلمانان را در آن ، حقى نيست . - م .
2 . أساوره جمع أسوار به معنى سوار كار است ؛ زيرا پارسيان بر كسى نام اسوار مىنهادند كه دلاور و پهلوان باشد ( مفاتيح العلوم ص 115 ) . - م .
( 1 )
346 پيمان با مردم ديبل ( 1 ) در ارمنيّه
بلاذرى ص 200 .
به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر
از حبيب بن مسلمه براى ترسايان مردم ديبل ، زردشتيان و يهود آنجا و حاضران و غايبانشان :