1 - " قتل عمدى " ، وآن عبارت است از اين كه قاتل به قصد كشتن كسى كارى را انجام
دهد كه باعث كشته شدن أو شود ، يا اين كه با توجه وقصد كارى را كه معمولا كشنده است
نسبت به أو انجام دهد وأو بميرد . در اين قسم از قتل اگر قاتل بالغ وعاقل باشد ورثه مقتول
حق دارند قصاص كنند ، مگر اين كه با قاتل بر گرفتن دية متعارف يا بيشتر ويا كمتر توافق
كنند يا به طور كلى أو را عفو نمايند ، وچنانچه قاتل به پرداخت دية راضى نشود فقط حق
قصاص دارند .
2 - " قتل شبه عمد " ، وآن عبارت است از اين كه قاتل قصد كشتن كسى را نداشته وبا
توجه كارى را كه به طور معمول كشنده نيست نسبت به أو انجام دهد وبر حسب اتفاق به
مرگ أو منجر شود ، مثل اين كه به قصد تأديب أو را چوب يا تازيانه زند واتفاقا آن شخص
بميرد . در اين صورت وارثان مقتول حق قصاص ندارند وفقط مىتوانند عفو كنند يا دية
بگيرند .
3 - " قتل خطائى " ، وآن عبارت است از اين كه قاتل نه قصد كشتن آن شخص را داشته
ونه خواسته كارى را نسبت به أو انجام دهد ، مانند اين كه به قصد كشتن كبوتر تيرى را رها
كرده واتفاقا به انساني خورده وأو را كشته است ، يا در رانندگى بدون مسامحه وتخلف با
كسى تصادف كرده وأو را كشته است . در اين صورت وارثان مقتول حق قصاص ندارند ،
بلكه اگر قاتل خود اقرار كرده باشد بايد دية آن را بپردازد ، همچنين است بنابر احتياط اگر
قتل از راه قسامه ثابت شده باشد . ولى اگر قتل با شهادت دو مرد عادل ثابت شده خود قاتل
دية را بدهكار نيست ، بلكه دية بر عاقله وخويشاوندان قاتل است به تفصيلي كه در مسأله
" 3276 " گفته خواهد شد ، لكن اگر قاتل از أهل ذمه باشد دية - هر چند خطائى باشد - بر
خود قاتل است . واگر خود قاتل يا ديگرى با رضايت خود يا مثلا اداره بيمه به نيابت عاقله
دية را بپردازند ذمه عاقله برى مىشود .
" مسأله 3241 " خودكشى به هر شكل باشد حرام واز گناهان كبيره است ، از
حضرت امام جعفر صادق ( ع ) نقل شده كه فرمودند : " هر كس عمدا خودكشى كند در آتش
جهنم مخلد خواهد بود " واز حضرت امام محمد باقر ( ع ) روايت شده است : " شخص
مؤمن به هر بلايى گرفتار مىشود وبه هر مرگى مىميرد ولى خود كشى نمىكند " .
وكسى كه خودكشى مىكند خون أو هدر مىرود . واگر به كسى بگويد : " مرا بكش
واگر نه تو را مىكشم " أطاعت أو جايز نيست ، ولى چنانچه أطاعت كند وأو را بكشد ثبوت
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة ، كتاب القصاص ، باب 5 از أبواب " القصاص في النفس " ، حديث 1 .
( 2 ) وسائل الشيعة ، كتاب القصاص ، باب 5 از أبواب " القصاص في النفس " ، حديث 3 .