ستونها را وأبواب را به طلّا مُذهب ومنقّش « 1 » كردند وگفتهاند كه عمر بن عبد العزيز أول كسى است كه احداث محراب وشُرفات كرد وطنف « 2 » مسجد وميازيب « 3 » آن را از رصاص ساخت وچهار مناره در چهار زاويهء مسجد بنا كرد هر يكى شصت گز يا چيزى كمتر ودر خبري آنكه دو منارهء شاميه پست « 4 » تراز آن دوى ديگر بود وسليمان بن عبد الملك منارهاى كه در بابالسلام بود ومشرف بود بردار مروان ودر زمان اذان سايهء مؤدن بر وى افتادى .
امر كرد كه آن را هدم كردند وبعد از آن لا يزال مسجد بر سه مناره مشتمل بود تا زمان محمد بن قلاوون « 5 » ودر زمان أو به امر أو در سنهء سته وسبعمائة ، آن مناره تجديد يافت وآن أطول منارهها بود . طولش نود وپنج گز ليكن منارهء مقابل أو معروف به رئيسيّه در عمارت آخر صد وبيست گز شد به امر قايتباى در سنهء اثنين وثمانين وثمانمانهء ودر تاريخ عمارت وليد روايتي آنكه در سال نود ويك ، عمر بن عبد العزيز ديوار مسجد قديم را هدم نمود ودر روايتي آنكه در هشتاد وهشت مُتولى عمارت شد ودر روايتي آنكه در سنهء ثمانية وثمانين ابتداى عمارت كرد ودر سنهء احدى وتسعين از آن فارع شد .
اما منع صلات جنازة در مسجد ، مروى شده است كه حارسان عمر بن عبد العزيز مردمى را كه در مسجد ، نماز جنازة مىكردند از مسجد مىراندند وابن نجار نيز قصهء حارسان عمر بن عبد العزيز را ذكر كرده وگفته كه اين سنت تا زمان ما جارى است مگر در حق علويان وكسى كه اراده كند از امرا وأعيان كه در مسجد جنازهء أو را نماز كنند وجنازهء باقي مردم را در خلف حايط شرقي مسجد نماز مىكنند .
صاحب تاريخ مىگويد : در زمان ما بر جنازة در مسجد نماز [ 71 - آ ] مىكنند وتخصيص مىكنند جنايز « 6 » أعيان را به روضهء شريفه مگر جنايز شيعهء غير اشراف ايشان كه از ادخال مسجد شريف ممنوع است .
هامش
( 1 ) - ل : شش .
( 2 ) - طنف : هر چه بلند وبيرون آمده باشد از بنا گوشههاى ديوار از خشت فروگرفته ل : طيف .
( 3 ) - ميازيب ، ج ميزاب ، ناودان .
( 4 ) - ل : پستر .
( 5 ) - الناصر ناصرالدّين محمّد بن قلاوون از ممالك بحرى است كه بين سالهاى 693 تا 741 سه بار در مصر به حكومترسيد .
( 6 ) - جنايز : جنائز . ج : جنازة .