در بيان ، مروج ، تحف و ارشاد به جاى « و ضرّه أجله » ؛ و « ضرّه أمله » آمده كه همين صحيح است .
از حضرت امام رضا عليه السّلام نقل است كه فرمود :
إنّك في دار لها مدّة * يقبل فيها عمل العامل
ألا ترى الموت محيطا بها * يكذب فيها أمل الآمل
تعجل الذنب بما تشتهي * و تأجل التوبة في قابل
و الموت يأتى اهله بغتة * ما ذاك فعل الحازم العاقل ؛ « 1 »
بهراستى تو در خانهاى بهسر مىبرى كه آن را وقت و زمان معينى است و سعى و تلاش در آن مقبول . آيا نمىنگرى چگونه مرگ و فنا بر آن احاطه داشته ! آرزوى آرزومندانش به پوچى گرايد ، ساكنانش را به سرعت به هرگناه كه خواهد آلوده سازد و توبه را به تأخير اندازد ، و مرگ ناگهان آنان را دريابد . آن كردار ، كردار انسان دورانديش خردمند نيست .
ألا فاعملوا في الرّغبة كما تعملون في الرّهبة ؛ هان ! كه در ايام خوشى و راحتى آنگونه عمل كنيد كه به هنگام ترس و خوف .
خداى تعالى پيامبرانش را اينچنين ستوده :
. . . إِنَّهُمْ كانُوا يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ يَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ كانُوا لَنا خاشِعِينَ ؛
« 2 »
آنان در كارهاى خير تعجيل مىكردند و در حال بيم و اميد ما را مىخواندند و هميشه به درگاه ما خاضع و خاشع بودند .
و مردمى را كه خدا را تنها به هنگام ترس مىخوانند ، نكوهش مىكند و مىفرمايد :
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ؛
« 3 »
و هرگاه آدمى به رنج و زيانى افتد همان لحظه به هرحالت باشد ، از نشسته و خفته
هامش
( 1 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 176 .
( 2 ) . أنبياء ( 21 ) آيهء 90 .
( 3 ) . يونس ( 10 ) آيهء 12 .