و أرجف - با راء - تنها در نسخهء مصرى آمده ؛ و لكن صواب أوجف - با واو - مىباشد كه در ساير نسخ آمده است .
« حد » گويد : أوجف ؛ يعنى تسريع نمود ، كه گويى امام عليه السّلام ذكر خدا را به علّت شدّت به حركت آوردن زبان ، سبب تسريع در حركت زبان قرار داده است آنچنانكه ماده شتر راكب خود را . وجيف ، نوعى از رفتار شتر و اسب است .
و قدّم الخوف لابّانه ؛ و ترس از خدا را براى رسيدن به ايمنى ( از عذاب آخرت ) مقدّم داشته . اينگونه در نسخهء مصرى آمده ، ولى صحيح « لأمانه » مىباشد ؛ چنانكه در نسخهء « حد » و « ثم » آمده است .
و معناى آن چنين مىشود كه خوف از عذاب خدا را در دنيا مقدم نموده تا از عذاب آخرت ايمن گردد . و امّا إبّان بهمعناى وقت است . گويند : كل الفواكه في إبّانها ؛ يعنى ميوهها را در وقتشان بخور . بنابراين دو كلمهء « تقديم » و « ابّان » باهم متضادند . و هم اينكه محلّ خوف دنياست و تقديمى در آن نيست ، و در آخرت بر مؤمن خوفى نيست .
و تنكّب المخالج عن وضح السّبيل ؛ وسوسههاى مانع از پيمودن راه روشن را از خود دور نموده . در صحاح گويد : تنكّبه ؛ يعنى از او دورى جست ، و خلجني كذا ؛ يعنى مرا به خود مشغول داشت . گويند : خلجته أمور الدنيا ؛ يعنى امور دنيا او را مشغول نمود .
خداى تعالى مىفرمايد :
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
« 1 » ؛
و اين است راه راست من ، پيروى آن كنيد و از راههاى ديگر كه موجب تفرقه و پريشانى شماست ، جز از راه خدا متابعت نكنيد . اين است سفارش خدا به شما ، باشد كه پرهيزكار شويد .
و معناى فرمايش امام عليه السّلام اين است كه از كارهايى كه موجب سرگرمى و مانع از پيمودن صراط مستقيم گردد دورى جويد .
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 153 .