« سپاس خداى را كه قرار داد از خاندانم شخصى را كه به قضاوتهاى پيامبران داورى مىكند » « 1 » . « 2 »
2 - در اسلام ضرر نيست
( 1 ) دو نفر نزد عمر آمدند ؛ يكى از آنان گفت : گاو اين مرد شكم شترم را پاره كرده ، عمر گفت : رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - جنايات بهائم را موجب ضمان ندانسته است .
امير المؤمنين - عليه السلام - به عمر فرمود : رسول خدا فرموده : « لا ضرر و لا ضرار » يعنى در اسلام ضرر رسانيدن و تحمّل ضرر روا نيست . در اين مورد اگر صاحب گاو گاوش را در راه شتر بسته ضامن شتر است ، و گرنه ضامن نيست ، و چون رسيدگى كردند ديدند صاحب گاو گاوش را از روستا آورده و در راه شتر بسته است ، پس عمر طبق فرمودهء آن حضرت حكم كرد و بهاى شتر را از صاحب گاو گرفت و به صاحب شتر داد « 3 » .
هامش
( 1 ) - فروع كافى ، ج 7 ، ص 352 . تهذيب ، ج 10 ، ص 229 .
( 2 ) - اتفاقى و تصادفى نيست كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در اين قضيه و نظاير آن - كه در تاريخ و آثار كم هم نيستند - ابتدا تبيين حكم مسأله را به ديگران ارجاع نموده و آنگاه كه عجز و خطاى آنان از بيان حكم مسأله بر همه ظاهر گرديده پيامبر خدا - صلّى اللّه عليه و آله - قضاوت مسأله را از امير المؤمنين - عليه السلام - خواسته و سپس هم به صحت قضاوت آن حضرت و احيانا تخطئه ديگران تصريح و تأكيد نموده است ، اين نفى و اثبات از سوى پيامبر اكرم ( ص ) به روشنى مبيّن اين مطلب است كه تنها امير المؤمنين - عليه السلام - است كه به علت دارا بودن شرايط خلافت و جانشينى از رسول خدا ( ص ) و رهبرى امت اسلام از حيث علم و عمل شايستهء تصدى چنين مقام و منصب الهى است ، نه ديگران كه كرارا خطا و اشتباه آنان در بيان حكم مسائل شرعيه بر همه كس آشكار و پديدار گشته است ، تا از اين راه حق روشن شود ، و حجت بر مردم تمام گردد ، و براى كسى عذرى باقى نماند . «لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ؛ تا هر كه هلاك شدنى است بعد از اتمام حجت هلاك شود و هر كه لايق حيات ابدى است از اتمام حجت به حيات ابد رسد » ( سورهء انفال ، آيهء 42 ) ( مؤلف ) .
( 3 ) - مقنع ، ص 44 ، آخر باب الديات .