مسأله 2244 - بايد قرار معامله مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند واگر بعد
از ظاهر شدن ميوه وپيش از رسيدن آن قرار بگذارند پس اگر كارى مانند آبيارى كه براي
تربيت درخت لازم است باقي مانده باشد ، معامله صحيح است ، واگر نه اشكال دارد ، اگر چه
احتياج به كارى مانند چيدن ميوه ونگهدارى آن داشته باشد .
مسأله 2245 - معامله مساقات در بوته خربزه وخيار ومانند اينها صحيح نيست .
مسأله 2246 - درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مىكند وبه آبيارى
احتياج ندارد ، اگر به كارهاى ديگر مانند بيل زدن وكود دادن محتاج باشد ، معامله مساقات
در آن صحيح است ، ولى چنانچه آن كارها در زياد شدن يا خوب شدن ميوه اثرى نداشته باشد
معامله مساقات اشكال دارد .
مسأله 2247 - دو نفرى كه مساقات كردهاند ، با رضايت يكديگر مىتوانند معامله را
به هم بزنند ، ونيز اگر در ضمن خواندن صيغه مساقات شرط كنند كه هر دو ، يا يكى از آنان
حق به هم زدن معامله را داشته باشند ، مطابق قرارى كه گذاشتهاند ، به هم زدن معامله
اشكال ندارد بلكه اگر در معامله شرطي كنند وعملي نشود ، كسى كه براي نفع أو شرط
كردهاند ، مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 2248 - اگر مالك بميرد ، معامله مساقات به هم نمىخورد وورثهاش بجاى أو
هستند .
مسأله 2249 - اگر كسى كه تربيت درختها به أو واگذار شده بميرد چنانچه در عقد
شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، ورثهاش به جاى أو هستند ، وچنانچه
خودشان عمل را انجام ندهند وأجير هم نگيرند ، حاكم شرع از مال ميت أجير مىگيرد
وحاصل را بين ورثه ميت ومالك قسمت مىكند واگر شرط كرده باشند كه خود أو درختها را
تربيت نمايد ، پس اگر قرار گذاشتهاند كه به ديگرى واگذار نكند ، با مردن أو معامله به هم
مىخورد ، واگر قرار نگذاشتهاند مالك مىتواند عقد را به هم بزند ، يا راضى شود كه ورثه أو
يا كسى كه آنها اجيرش مىكنند ، درختها را تربيت نمايد .
مسأله 2250 - اگر شرط كند كه تمام حاصل براي مالك باشد ، مساقات باطل
است ، وميوه مال مالك مىباشد وكسى كه كار مىكند نمىتواند مطالبه اجرت نمايد ولى
اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى وكارهاى ديگر را به
مقدار معمول به كسى كه درختها را تربيت كرده بدهد .
مسأله 2251 - اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد وآنچه