پنج يك آن را اجازه ندهد معامله آن مقدار باطل است وحاكم شرع مىتواند پنج يك آن
مال را بگيرد . واگر اجازه بدهد معامله صحيح است وخريدار بايد مقدار پنج يك پول آن را
به حاكم شرع بدهد ، واگر به فروشنده داده مىتواند از أو پس بگيرد .
مسأله 1763 - اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده به كسى ببخشند پنج يك آن چيز
مال أو نمىشود .
مسأله 1764 - اگر از كافر يا كسى كه به دادن خمس عقيدة ندارد ، مالي بدست
انسان آيد ، واجب نيست خمس آن را بدهد .
مسأله 1765 - تاجر وكاسب وصنعتگر ومانند اينها از وقتي كه شروع به كاسبى
مىكنند يك سال كه بگذرد ، بايد خمس آنچه را كه از خرج سالشان زياد مىآيد بدهند ،
وكسى كه شغلش كاسبى نيست ، اگر اتفاقا معاملهاى كند ومنفعتى ببرد ، بعد از آن كه يك
سال از موقعى كه فايده برده بگذرد ، بايد خمس مقدارى را كه از خرج سالش زياد آمده
بدهد .
مسأله 1766 - انسان مىتواند در بين سال هر وقت منفعتى به دستش آيد خمس آن را
بدهد ، وجايز است دادن خمس را تا آخر سال تأخير بيندازد واگر براي دادن خمس ، سال
شمسي قرار دهد ، مانعى ندارد .
مسأله 1767 - كسى كه مانند تاجر وكاسب بايد براي دادن خمس ، سال قرار دهد ،
اگر منفعتى بدست آورد ودر بين سال بميرد ، بايد مخارج تا موقع مرگش را از منفعت كسر
كنند وخمس باقي مانده را بدهند .
مسأله 1768 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وآن را نفروشد ودر
بين سال قيمتش پائين آيد خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو واجب نيست .
مسأله 1769 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد اين كه
قيمت آن بالاتر رود ، تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش پائين آيد خمس مقدارى
كه بالا رفته بر أو واجب است بلكه اگر به اندازهاى هم نگه داشته كه تجار معمولا براي
گران شدن جنس آن را نگه مىدارند ، خمس مقدارى كه بالا رفته بايد بدهد .
مسأله 1770 - اگر غير مال التجارة مالي داشته باشد كه خمسش را داده يا خمس ندارد
مثلا به أو بخشيدهاند ، چنانچه قيمتش بالا رود ، وآن را بفروشد مقدارى كه بر قيمتش اضافه
شده ، خمس دارد . ولى اگر مثلا درختى كه خريده ميوه بياورد ، يا گوسفند چاق شود ، در صورتي
كه مقصود أو از نگهدارى آنها اين بوده كه منفعتى از آنها ببرد ، بايد خمس آنچه زياد شده