( 1490 ) اگر وزن گندم وجو وخرما وكشمش موقعى كه تر است به سيصد من
تبريز برسد وبعد از خشك شدن كمتر از اين مقدار شود ، زكات آن واجب نيست .
( 1491 ) خرمايى كه تازه آن را مىخورند واگر بماند وزن آن خيلى كم مىشود ،
چنانچه مقدارى باشد كه خشك آن به سيصد من تبريز برسد ، زكات آن واجب
است .
( 1492 ) گندم ، جو ، خرما وكشمشى كه زكات آنها را داده ، اگر چند سال هم نزد
أو بماند زكات ندارد .
( 1493 ) اگر گندم ، جو ، خرما وانگور از آب باران يا نهر آبيارى شود يا مثل
زراعت هاى مصر از رطوبت زمين استفاده كند ، زكات آن " ده يك " است ، واگر با
دست ، همچون دلو وموتور آب ومانند آن آبيارى شود ، زكات آن " بيست يك "
است واگر مقدارى از باران يا نهر يا رطوبت زمين استفاده كند وبه همان مقدار از
آبيارى با دلو وموتور آب ومانند آن استفاده نمايد ، زكات نصف آن ده يك وزكات
نصف ديگر آن بيست يك مىباشد ، يعنى از چهل قسمت بايد سه قسمت ، آن را
بابت زكات بدهند .
( 1494 ) اگر گندم ، جو ، خرما وانگور ، از آب باران يا مانند آن وهم از آب دلو
وموتور آب يا مانند آن استفاده كند ، چنانچه از يكى از اين دو راه بيشتر آبيارى
مىشود ، همان را بايد ملاك قرار داد .
( 1495 ) هزينه اى را كه براي گندم ، جو ، خرما وانگور پرداخت كرده است ،
مىتواند از محصول كسر كند ، وچنانچه پيش از كم كردن هزينه ، وزن آنها به سيصد
من تبريز برسد ، ولى بعد از كم كردن به اين مقدار نرسد ، بنابر اظهر زكات واجب
نيست .
( 1496 ) اگر در يك زمين جو وگندم وچيزى مثل برنج ولوبيا كه زكات آن
واجب نيست بكارد ، خرج هايى كه تنها براي يكى از آنها كرده فقط از همان كسر
مىشود ، ولى اگر براي هر دو مخارجى كرده ، بايد به هر دو قسمت نمايد ، مثلا اگر
هر دو به يك اندازه بوده ، مىتواند نصف مخارج را از جنسي كه زكات دارد كسر
نمايد .