خود را دارند ( از سدى ) .
و گفتهاند مراد از
( بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا )
يعنى مؤمنان در فضل و مقام به آنها نرسيدهاند ولى بواسطه ايمان مقامى عظيم دارند . ( از زجاج ) .
أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
- يعنى بشارت ميدهند كه بيم و اندوهى بر ايشان نيست زيرا اين جمله بدل از :
« بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ »
است زيرا شهيدان در نزد خدا در حال عدم حزنند . پس استبشار در اينجا براى نبودن حزن بر لاحقين مىباشد و معنى آيه روى اينحساب چنين است :
يعنى شهداء براى بازماندگان خود ترسى ندارند زيرا خداوند سرپرستى آنها را به عهده دارد و بر اموالى كه پشت سر نهادهاند اندوهى نمىخورند زيرا خداوند در عوض آن اجر جزيل و بزرگتر بايشان خواهد داد .
و گفتهاند : مراد اينست كه از گناهان گذشته خوفى بر آنها نيست زيرا خداوند گناهانشان را با شهادت پاك ميسازد و از مفارقت دنيا اندوهى بخاطر ندارند چون از لقاء آخرت بىاندازه خرسند و شادمانند .
يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ
- يعنى : اينان كه شهيدان راه خدايند در نزد خدا روزى ميخورند از نعمتهايى كه خداوند از فضل خويش به آنها داده سخت خوشحالند .
فضل و نعمت دو كلمهاند كه براى معنى واحد تعبير ميشوند و درباره علت تكرار اين هر دو كلمه دو قول است :
1 - نعمت آن چيزهايى است كه بواسطه طاعت مستحق آنها گشتهاند و فضل اضافاتى است كه بطور مضاعف به آنها داده مىشود .
2 - براى تأكيد و جا گرفتن معنى است در ذهن و براى مبالغه است .
وَ أَنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ
: يعنى شهيدان مىدانند و بهم بشارت مىدهند كه خداوند جزاى مؤمنان را بسيار زياد ميگرداند و علت اينكه اين جمله را ذكر كرده با اينكه غير شهيدان هم مىدانند كه خداوند اجر مؤمن را ضايع نميكند اينست