پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۴ — صفحه 205

پدیدآورندگان:

ص۲۰۵

و گفته شده كه « ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ » يعنى لازم و همبسته با ذلت شده‌اند چنان كه ذلت بر ايشان ثابت خواهد ماند و مشتق از « ضرب فلان الضريبة على عبده » يعنى فلانى جيره و مقررى هميشگى براى غلامش قرار داد . حسن گويد : ذلت بر يهود ثابت و حتمى شده و تا ابد نخواهند توانست آن را از خود بر طرف سازند . و گفته‌اند مراد اينست كه جزيه ( كه خود علامت خوارى است ) بر آنان واجب شده و در هيچ جا نبايد مسكن كنند مگر با پرداخت جزيه و قبل از اسلام هم بمجوس جزيه ميدادند . أَيْنَ ما ثُقِفُوا - يعنى هر جا يافت شوند . و گفته‌اند يعنى هر گاه مغلوب گردند . إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ - مگر با عهدى از خدا . وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ - و عهدى از مردم به اينكه ذمى باشند يا بيكى ديگر از راههاى امان متوسل شوند ( از ابن عباس و قتاده و مجاهد و حسن ) و عهد را در آيه از اينجهت حبل ناميده كه بوسيله عهد امان بسته مىشود چنان كه با ريسمان چيزى را مىبندند . وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ - يعنى بلعن و عقاب خدا بازگشتند . و گفته‌اند يعنى مستوجب غضب خدا شده‌اند . وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ - يعنى ذلت بر آنها زده شد چون مسكين ذليل است ( از ابى مسلم ) . و گفته‌اند مراد از مسكنت فقر است زيرا يهود همواره در فقر و نكبت بسر مىبرند و اگر ثروتمند هم باشند زندگى و وضعشان فقيرانه است و يا اظهار فقر ميكنند و خود را فقير نشان ميدهند - تفسير باقى آيه را در سوره بقره آورديم .

نظم آيات :

وجه ارتباط اين آيه بما قبل اينست كه مژده دادن مؤمنان به پيروزى با امر كردن