پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۴ — صفحه 204

پدیدآورندگان:

ص۲۰۴

بيان آيه 111 - 112

مورد و شأن نزول :

مقاتل گويد : سران يهود مثل كعب و ابى رافع و ابى ياسر و كنانه و ابن صوريا به مؤمنان خود مثل عبد اللَّه بن سلام و اصحاب او كه اسلام را پذيرفته بودند طعن و سرزنش كردند پس اين آيه آمد :

معنى و مقصود :

لَنْ يَضُرُّوكُمْ : خداوند مؤمنان را وعده داد كه : منصور و پيروز خواهند بود و اهل كتاب بر ايشان قدرت پيدا نخواهند كرد و از ايشان ضررى به آنها نخواهد رسيد مگر اذيت و رنجى ناچيز از زبان ايشان . درباره معنى اين اذيت اندك « اذى » اختلاف شده بعضى گفته‌اند همان دروغ بستن به خدا و تحريف كتاب الهى است و بعضى گفته‌اند كلام‌هاى گزنده‌اى بوده كه به مؤمنان ميگفتند . وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ : « اگر اذيت آنها از زبان تجاوز كند و بچنگ بكشد » . يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ : « منهزم خواهند شد » . ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ : بواسطه كفرشان « يارى نخواهند شد » . در اين آيه دلالتى است بر صحت نبوت پيغمبر ما « ص » زيرا آنچه خبر داده بى كم و كاست واقع شده زيرا يهود مدينه از بنى قريظه و بنى المصطلق و بنى قينقاع و يهود خيبر كه با پيغمبر اكرم و مسلمين جنگيدند نتوانستند در برابر آنها پايدارى نمايند و شكست خورده پراكنده گشتند و به مسلمين از ايشان رنجى جز دشنام نرسيد . ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ - ذلت بر ايشان ثابت خواهد بود و احاطه خواهد داشت . و ضرب بمعنى ( خيمه ) زدن است و در اينجا بطور استعاره به كار رفته زيرا همانطور كه خيمه سرپا و ثابت مىايستد ذلت هم بر ايشان ثابت خواهد بود ( از ابى مسلم )