گرفت . . . كه بوى ايمان آريد و خلاصه آن معنى شرط و جزا مىشود . قالَ : يعنى خداوند بانبياء فرمود كه : أَ أَقْرَرْتُمْ . آيا اقرار و تصديق به آن كرديد ؟ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي . يعنى عهد مرا بر اين امر پذيرفتيد ؟ و گفتهاند مراد اينست كه آيا عهد بر اين مطلب را از امم خود گرفتهايد ؟ قالُوا : يعنى انبياء و امم انبياء گفتند : أَقْرَرْنا : يعنى به آنچه امر كردى كه اقرار كنيم اقرار كرديم . قالَ : يعنى خداوند فرمود : فَاشْهَدُوا : يعنى بر امت خود بر اين امر شاهد باشيد . وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ : در اينجا چند تفسير آمده : 1 - شاهدم بر شما و بر امم شما ( از على عليه السلام ) . 2 - گفتهاند فاشهدوا يعنى بدانيد كه من از شما عالمترم ( از ابن عباس ) و گفتهاند يعنى بهمديگر گواه باشيد . 3 - و گفته شده : يعنى خداوند بملائكه گفت كه شما گواه بر ايشان باشيد ( از سعيد بن مسيب ) . اين آيه از مشكلات آيات قرآن است و نحويان در وجوه اعراب و تركيب آن به غموض و پيچيدگى رفته و افتادهاند و در تدقيق در آن مو شكافى كردهاند . ولى در هيچ جا مطلب را كوتاهتر و پر فائدهتر و مهذبتر از آنچه من در اينجا گفتهام نخواهى يافت و توفيق از خداست . فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذلِكَ : يعنى هر كه از ايمان به محمد ( ص ) بعد از اينهمه دلايل و حجج و بعد از ميثاق گرفتن از انبياء گذشته رو بگرداند . از على عليه السلام روايت شده كه : خداوند هيچ پيغمبرى را از آدم و بعد از او مبعوث نكرد مگر اينكه بر او عهد گرفت كه اگر بعثت محمد ( ص ) را دريافت به او
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٤ — صفحة 146
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٤٦