بيان آيه 83 تا 85
مورد و شأن نزول :
از ابن عباس است كه اهل كتاب درباره آنچه با هم اختلاف داشتند ( يعنى درباره دين ابراهيم ) نزد پيغمبر ( ص ) بمخاصمه رفتند و هر فرقهاى گمان ميكرد كه او بدين ابراهيم اولى است پيغمبر ( ص ) فرمود : هر دو فرقه ( يهودى و نصارى ) از دين ابراهيم برى و جداييد . همگى در غضب شدند و گفتند به خدا قسم به اين قضاوت تو راضى نيستيم و دينت را قبول نكنيم . پس اين آيه آمد .
تفسير :
چون خداوند بطلان يهود و ديگر ملتهاى غير از اسلام را بيان فرمود در پى آن ميفرمايد : كه هر كه جز اسلام را بپذيرد و گردن نهد گمراه است و فرمود :
أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ
- يعنى پس از اينهمه آيات و حجج دينى جز اسلام طلب ميكنند ؟
وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً
- در اينجا در طوعاً و كرهاً چند قولست :
1 - يعنى هر كس در زمين و آسمانهاست با حالت ناطقه خود تسليم شد ( از ابن عباس ) 2 - اقرار بعبوديت كردند گرچه در ميان آنها مشرك هم بوده بدليل آيه شريفه :
( اگر از ايشان بپرسى كه خلق كرده است ؟ گويند خدا ) و معنى آن اينست كه خداوند دعوت باقرار خدايى خود را در عقل خلايق قرار داده براى اينكه بدلالت خرد و با ادراك عقل خود نسبت بربوبيت وى توجه و تنبه پيدا كنند ( از مجاهد و ابى العاليه ) 3 - مؤمن طوعاً و اختياراً تسليم شد و كافر كرهاً و اجباراً در موقع مرگ تسليم