اين اثر توسط ديگر صاحب آن در سال 1220 قمرى / 06 - 1805 ميلادى مىباشد .
تاريخ گردآورى اثر : نيمه دوم قرن هجدهم تا سال 1806 ميلادى .
مكان گردآورى : تبريز ، سپس در شهرهاى مختلف ايران ، افعانستان و هندوستان شمالى گردآورى شده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين مجموعه به لحاظ محتواى خود بسيار متنوع است و شامل قصيده ها ، غزلها ، رباعيها ، قطعه ها ، قطعههايى از مثنوى ، ابيات پراكندهاى از 433 شاعرانى مىباشد كه به زبان فارسى در ايران ، افغانستان ، هندوستان شمالى ، آسياى ميانه در قرنهاى دهم تا نوزدهم ميلادى سرودهاند ، در اين ميان آثارى از 18 شاعر دو زبانه ( اردو و فارسى ) از قرنهاى هجدهم تا نوزدهم ميلادى نيز وجود دارد . بسيارى از اشعار به صورت خلاصه در چند بيت ( مطلع و مقطع ) آمده است « 1 » .
فهرست اين نسخه خطى را مىتوان به بخشهاى ذيل تقسيم نمود :
. I
حكايت دزد و قاضى ، اين بخش از اثر شامل داستان محبوبى درباره مباحثه [ مناظره ] بين دزد و قاضى شهر بغداد است .
. II
اين بخش شامل قسمت عمدهاى از يك رساله پزشكى با محتواى عاشقانه است . اين اثر شامل پيشگفتار ( با دو فصل ) و 10 باب با حجمهاى متفاوت مىباشد .
. III
اين بخش شامل 2 قطعه درباره علم پزشكى است .
. IV
اين بخش شامل دو مقاله در خصوص علم پزشكى است .
. V
« برهان قاطع » ، نويسنده محمد حسين بن خلف تبريزى ملقب به برهان ( سال 1023 - 1083 قمرى / 1673 - 1614 ميلادى ) است ، اين نسخه شامل فرهنگ لغت تفسيرى مشهور زبان فارسى تدوينى در سال 1062 قمرى / 1652 ميلادى مىباشد .
. VI
« هفت بند » ، نويسنده كمال الدين ( يا محمد ) حسن كاشانى اهل آمل ( به تاريخ وفات سال 710 قمرى / 11 - 1310 ميلادى ) در سلطان آباد ( اراك ) مىباشد . اين منظومه شامل شعرى در وصف حضرت محمد [ صلّى الله عليه و آله ] و حضرت على [ عليه السلام ] است .
. VII
اين بخش شامل داستان كوتاه منظوم ( شامل 18 بيت ) با عنوان « سوال ميرزا خندان از بوعلى » مىباشد .
. VIII
اين بخش شامل گزيدهاى از 50 رباعى شاعران گمنام در توصيف حضرت امام على [ عليه السلام ] مىباشد .
. IX
اين نسخه شامل گزيدهاى از اشعار گردآورى شده توسط عسكر شيروانى مىباشد .
. X
« گفتگوى مرغ و باز » ، نويسنده اين داستان منظوم ميرزا عسكر شيروانى و شامل 69 بيت مىباشد .
. XI
اين نسخه شامل 12 داستان منظوم از تمامى اشعار هفت اورنگ عبدالرحمان جامى ( 817 - 892 قمرى / 1492 - 1414 ميلادى ) است .
. XII
« تاريخ كدخدايى كامكارخان » ، نويسنده ميرزا نورالدين محمد شيرازى ، مشهور به نعمت خان ، ملقب به عالى ( تاريخ وفات سال 1710 ميلادى ) است . اين نسخه شامل داستان منظوم كوتاهى در 27 بيت مىباشد .
. XIII
« عهدنامه حضرت اميرالمومنين على بن ابى طالب [ عليه السلام ] با قوم نصارا و ارامنه » ، اين بخش شامل ترجمه فارسى عهدنامهاى كه در ماه صفر سال 40 قمرى / ماههاى ژوئن - ژوئيه سال 660 ميلادى به دستور امام على [ عليه السلام ] منعقد شده با مسيحيان مىباشد .
. XIV
اين بخش شامل مثنوى كوتاه ( يا شايد قسمتى از شعر ) شامل 34 بيت است . در اين متن نام نويسنده و عنوان اثر نيامدهاند .
. XV
اين بخش شامل گزيدههايى از اثارى با محتواى زيبايى شناختى ، خداشناسى و پندآموزى ( لطيفه ها ، داستانهاى كوتاه ، حكايات ، پندنامه ها ) است . براى مثال قسمتى از الهى نامه ابواسماعيل عبدالله انصارى ( 396 - 481 قمرى / 1088 - 1005 ميلادى ) و قسمتى از ده مجلس نظام الدين عبيدالله زاكانى ( تاريخ وفات حدود سال 772 قمرى / 71 - 1370 ميلادى ) ، و همچنين قسمتهايى از تاريخ الحكما مىباشد .
. XVI
« رقائم كرائم » ، نويسنده محى الدين اورنگ زيب عالمگير ( 1068 - 1118 ميلادى / 1707 - 1658 ميلادى ) است . گردآورنده اين اثر ، فرزند يكى از مخاطبان سيد اشرف خان مير محمد حسينى است ، كه اين مجموعه را پس از سالهاى 19 - 1718 ميلادى گردآورى شده است . اين نسخه نا تمام و شامل 45 نوع متفاوت دستور و حكم از رقائم كرائم و همچنين سه لطيفه درباره اورنگ زيب ، نامه دارا شكوه به اورنگ زيب و پاسخ آن مىباشد .
همچنين اين اثر شامل سه نامه عنايت الله خان ( 1325 - 1653 ميلادى ) ، و همچنين نامه نعمت الله عالى ( 1710
هامش
( 1 ) . نام همه 433 شاعر نيز آمده است . ( ويراستار )