شاعران به هر دو زبان نيز شعر گفتهاند . اين اثر همچنين شامل متون منثور شامل نامههاى شخصى و ادارى ، رسالههاى منثورعارفانه و صوفيانه ، اعجازات بيان شده در برخى سورههاى قرآن ، مقاله زبان شناسى مىباشد . اين اثر سفارشى نمىباشد و تنها بر اساس نيازهاى شخصى گردآورى شده است . در برخى موارد اشعار بين 2 تا 3 بيت ( گاهى 4 بيت ) خلاصه گرديدهاند . اين مجموعه ادبى به ترتيب شامل :
I
. « آب حيات » ، اين نسخه شامل تركيب بندهايى از يك شاعر گمنام مشتمل بر 42 بيت است .
II
. صورت ( كپى ) از مكاتبات رسمى : الف ) صورت ( كپى ) سه دستور رسمى به زبان تركى ، كه اولين دستور به تاريخ 114 قمرى / 03 - 1702 ميلادى است ؛ ب ) نامه طهماسب اول به سلطان عثمانى سليم دوم در رابطه با مرگ پدرش و به تخت نشستن او در سال 974 قمرى / 1566 ميلادى ؛ و ) پاسخ سليم دوم به پيغام قبلى ، كپى آن به تاريخ سالهاى 1116 قمرى / 05 - 1704 ميلادى است ؛ د ) پيغام سليم دوم به طهماسب دوم به تاريخ ربيع الثانى 996 قمرى / مارس سال 1588 ميلادى در رابطه با تصرف هرات مىباشد « 1 » .
. III
( 2 - 1 ) نمونههايى از نامههاى خصوصى و ادارى . 3 ) نمونهاى از يك درخواست ، نويسنده اين بخش گردآورنده مشهور ، ناصرالدين محمد انعام همدانى ( تاريخ وفات سال 1621 ميلادى ) است .
. IV
« معراج الخيال » ، نويسنده ، مولانا نظام الدين استرآبادى معمايى ( تاريخ وفات سال 921 قمرى / 16 - 1515 ميلادى ) مىباشد . اين نسخه كامل و به سبك قصيده و شامل 111 بيت است .
. V
« ساقى نامه » ، نويسنده ابو تراب بيك كاشانى ملقب به فرقاتى ( تاريخ وفات سال 27 - 1026 قمرى / 18 - 1617 ميلادى ) مىباشد . اين نسخه كامل و به سبك ترجيع بند است .
. VI
« روزنامه جديديه محمديه » ، اين اثر شامل تقويم روزها ، هفتهها و ماهها به زبان تركى مربوط به سال 1017 قمرى / 09 - 1608 ميلادى بنا به دستور فرمانرواى مصر محمد پاشا است . اين اثر ناكامل و شامل جدولهايى از سالهاى 1017 قمرى 09 - 1608 ميلادى تا 1218 قمرى / 04 - 1803 ميلادى بدون توضيحات است .
VII
اين بخش شامل جدولهاى براى مطابقت روزها و ماههاى تقويم سالى مسيحيت با تقويم سالى مسلمانان به زبان تركى مىباشد .
VIII
« دستورالعمل » ، نويسنده ملا محمد بن مصطفى افندى ملقب به رياضى افندى ( تاريخ وفات سال 1644 ميلادى ) مىباشد ، اين نسخه شامل فرهنگ لغت اصطلاحات فارسى به تركى گردآورى شده در پيش از سالهاى 1033 قمرى / 24 - 1623 ميلادى است .
IX
اين بخش شامل تفسير يك غزل عارفانه به زبان تركى است .
X .
حكايت ، داستان شخصى به نام عبدالحامد است . چندين تاجر سوار بر كشتى شدند ، در ميانه راه صداى ناآشنايى از آنها طلب مال نمود ، از ميان تجار تنها عبدالحامد به صداى ناآشنا عمل نمود و اموال خود را به دريا انداخت ، اما اين كار وى به فردى اسير در يك جزيره كمك نمود . تاريخ كتابت : در سال 1115 قمرى / 04 - 1703 ميلادى تا اواخر قرن هجدهم ميلادى .
مكان كتابت : تركيه .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط خ . د . فرن در سال 1852 ميلادى به انستيتو وارد شده است .
اندازه صفحه : 8 . 18 * 13 سانتيمتر ؛
تعداد برگها : 111 برگ ؛
تعداد سطور : تعداد سطرها در صفحات مختلف متفاوت مىباشد ؛
اندازه متن : در صفحات مختلف متفاوت مىباشد .
نوع كاغذ : كاغذ اروپايى ، ضخيم در رنگهاى متفاوت ( زرد ، صورتى ، خاكسترى ، نارنجى ، ليمويى ) مىباشد .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين اشعار و اسامى خاص شاعران ، برخى ابيات با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : دست خطهاى متقاوت از نستعليق ، نسخهء تا خط تركى .
نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوايى ، با روكش چرمى قهوهاى پررنگ مىباشد .
( 986 ) 17 . شماره نسخه :
C 1554 ( Nov . 1186 )
نام كتاب : روضه الشهداء
[ نام گرد آورنده اثر : گويا ملا حسين بن على كاشفى بيهقى ( متوفاى حدود 910 ق / 1504 - 1505 م ) ]
تاريخ گردآورى اثر : اوايل تا اواخر قرن هجدهم ميلادى .
هامش
( 1 ) . در متن روسى كلمه كپى آمده كه استبعاد دارد به معناى امروزى كپى بوده باشد ، بنابراين شايد بتوان استنساخ را جايگزين كرد . ( ويراستار )