نوع خط : خط باريك نستعليق شكسته .
نوع جلد : پوست نرم به رنگ قهوهاى تيره « 1 » .
( 715 ) 2 . شماره نسخه :
C 52 ( 175 b )
نام كتاب : شاهنامه فردوسى .
پديدآورنده : ابوالقاسم حسن بن اسحاق طوسى ، با نام ادبى فردوسى . وى درسال 323 قمرى برابر 935 - 934 ميلادى ( تاريخ تقريبى است ) در روستاى باژ نزديكى طوس متولد شده و در همانجا بين سالهاى 411 - 421 قمرى / 1020 - 1030 ميلادى بدرود حيات گفته است . شاهنامه شهرت جهانى دارد . اشعار فردوسى تاثير بسيار عميقى بر ادبيات فارسى گذاشت . با آغاز قرن ششم هجرى قمرى با تقليد از شاهنامه ، آثارى چون ؛ گرشاسپ نامه ، شهريارنامه و فرامرزنامه پديدار شدند . با فرمان تيمور بايسنقر ، سال 829 هجرى قمرى / 1429 - 1425 ميلادى ، دستور ويرايش و مقدمه نويسى براى شاهنامه را داد ، كه به شاهنامه بايسنقرى ناميده شد .
تاريخ ومكان تأليف كتاب : آغاز نگارش شاهنامه در سالهاى دههى هفتاد سال قرن چهارم هجرى قمرى و اتمام استنساخ اول آن در سال 994 ميلادى و استنساخ دوم آن بعد ازسال 411 قمرى / 1010 ميلادى ، در ايران بوده است .
شرح اجمالى از محتواى اثر : شامل روايت تاريخ چهار سلسله پادشاهى و پنجاه پادشاه ايرانى است . تركيب اشعار به سه قسمت تقسيم مىشود : اسطوره اى ، حماسى و تاريخى . به طور كلى ابيات شاهنامه از 40 تا 80 هزار بيت را در بر مىگيرد . هر چند در نسخههاى چاپى بيش از پنجاه هزار بيت نيامده است . اولين شاهنامهى چاپ شده به سال 1811 ميلادى توسط م . لامسدن ، بر مىگردد . اما متاخرترين چاپ انتقادى آن در 6 جلد در ايران در سال 1957 ميلادى توسط استاد دبير سياقى چاپ شده است . يك نسخه 9 جلدى تصحيح شده هم توسط گروهى از محققان آكادمى علوم شوروى ( سابق ) تهيه شد كه بر كهن ترين نسخههاى خطى شاهنامه از جمله ؛ نسخه موجود در موزه بريتانيا مربوط به سال 1276 ميلادى و نسخه قديمى موجود در كتابخانه دولتى سالتيكوف شدرين در لنينگراد مربوط به سال 1333 ميلادى مبتنى بود . اما اين نسخه ( در حال توصيف ) قديمى ترين نسخه شاهنامه موجود در انستيتوى شرقشناسى است كه در كل داراى 21 هزار بيت است ، ليكن فاقد مقدمه مىباشد .
آغاز نسخه :
« من اكنون بدين چرب گفتار تو اگر باز گردم ز پيكار توبه هنگام پرسش ز من كردگار بپرسد از اين گردش روزگار كه سالارى و گنج و مردانگى تو را دادم و زور و فرزانگى »
پايان نسخه :
« ازاين مرده داد و بيم خراج كه فرمان بداز شاه با فر و تاج كه سالى بخواهند خراجى ز پيش ز دين دار و مردان پاكيزه كيش بدين عهد نوشين روان تازه شد همه كار بر ديگر اندازه شد »
افتادگى نسخه : اين نسخه كه قديمى ترين نسخه شاهنامه در مجموعه ما ( انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ ) مىباشد ، فاقد صفحات اول و آخر و نيز در لابلاى صفحات افتادگى بسيار است و در مجموع در حدود 21 هزار بيت دارد .
تاريخ كتابت : نيمه اول قرن پانزده ميلادى .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشتنسخهاى : ندارد .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى در سال 1980 ميلادى توسط و . و . رادلوف به انستيتو وارد شده است .
اندازه صفحه : 30 * 22 سانتيمتر ؛ تعداد سطر : 25 سطر در چهار ستون ؛ اندازه متن : 5 ، 22 * 17 سانتيمتر .
تعداد برگ : 001 + 232 + 01 برگ .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين فصلها با رنگ طلايى . نسخه حاوى 24 مينياتور نيز مىباشد .
نوع خط باريك نستعليق است .
نوع جلد : پوست نرم به رنگ قهوهاى روشن .
( 716 ) 3 . شماره نسخه :
C 1654 Nov . 1388
نام كتاب : نسخه ديگرى از كتاب سابق ( شاهنامه فردوسى )
شرح اجمالى از محتواى اثر : اين نسخه كامل مىباشد و شامل 540000 بيت است . نسخهاى كه ( به همراه سه نسخه ديگر ) براساس آنها نقد « شاهنامه » توسط فرهنگستان علوم شوروى انجام شده است .
آغاز نسخه : سپاس و آفرين خداى را جل جلاله كه اين
هامش
( 1 ) . در پايان توصيف هر نسخه ، نويسنده روس فهرستى از كتبى را كه مربوط به اين اثر در ايران و شوروى و احيانا كشورهاى ديگر به چاپ رسيده اند ، آورده است . ( ويراستار )