HajiKhalfa , V , 325 ; Blochman , pp . 12 , 18 ; Lagarde , . 50 ; - , 198 .
افزودگىهاى ناظران ترجمه :
آغاز : « ابتداى كلام هر دانشمند سخنور و انتهاى سخن هر خردمند هنر پرور . . . اما بعد بر راى معنى آراى ارباب فطرت . . . باب الالف مع الالف افدستا به فتح همزه و دال مهمله » .
اين نسخه فاقد بخش آخر كتاب ( باب استعارات ) است و برگهايى از آغاز و ميانه و انجام آن نونويس است .
منابع كتابشناسى : فهرست مشترك پاكستان : ج 14 ، ص 246 .
( 527 ) 18 . شماره نسخه :
B 564 ( 478 b )
نام كتاب : نسخه ديگرى از كتاب سابق ( مجمع الفرس ) است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى ويرايش اول فرهنگ « مجمع الفرس » مىباشد . اين نسخه نيز باب استعارات و همچنين بخش پايانى را فاقد است . در بخش مقدمه آن نيز قصيده تقديمى به شاه عباس وجود ندارد . ديگر قسمتهاى اين فرهنگ كامل است و تنها برخى از اشعار و ذكر منابع آن موجود نيست .
تاريخ كتابت : 14 جمادى الثانى سال 1040 قمرى ( 18 ژانويه 1631 ميلادى ) .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : ذكر نشده .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در برگ اول آن مهر كمرنگ سه گوشهاى به زبان عربى وجود دارد .
سابقه نسخه : اين نسخه توسط ل . ف . باگدانف درسال 1913 ميلادى از ايران به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 3 . 12 * 20 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 178 + 1 ؛ تعداد سطر : 19 ؛ اندازه متن : 14 * 7 . 7 سانتيمتر .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى زرد ، نسبتاً برّاق ( آهار مهره شده ) ؛
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، واژگان تفسيرى درشت تر نوشته شده است ،
نوع خط : نستعليق ، در برخى موارد شكسته نستعليق .
نوع جلد : صحافى چرمى قهوهاى كم رنگ با قاب ضخيم ، اين نسخه خطى بازسازى شده است .
اطلاعات تكميلى فهرست نگاران : نيامده است .
افزودگىهاى ناظران ترجمه :
آغاز : برابرنسخه قبلى .
اين نسخه نيز فاقد باب الاستعارات است و از انجام افتادگى دارد . در آغاز نسخه اشعار فارسى از انورى ، عاشق ، كمال ، هادى ، قصاب ، شفيع ، ملامزيد و صدر ، تحرير شده و تملكى از تقى بن ابو القاسم موسوى حسينى در 1175 ق ديده مىشود .
( 528 ) 19 . شماره نسخه :
C 803
نام كتاب : نسخهء ديگرى از كتاب سابق ( مجمع الفرس ) است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى ويرايش دوم فرهنگ « مجمع الفرس » مىباشد . اين نسخه كامل اما بدون مقدمه دوم مىباشد و شامل 499 صفحه است . در اين اثرتلفظ كامل واژگان نيز بيان گرديده است .
تاريخ كتابت : سال 1059 قمرى ( 1649 ميلادى ) .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : محمد صالح .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در صفحه 16 آن چنين نوشته شده است :
Etablissement oriental . Frederic Adelung . 1826
در ضميمه برخى صفحات نيز برخى واژگان به زبان روسى ترجمه شده است .
سابقه نسخه : اين نسخه توسط وزارت امور خارجه روسيه به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 2 . 29 * 17 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 1 + 464 + 1 ؛ تعداد سطر : 20 ؛ اندازه متن : 5 . 20 * 2 . 9 سانتيمتر .
نوع كاغذ : كاغذ سفيد ، براق ( آهار مهره شده ) ؛
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، واژگان تفسيرى و نمونه شعرها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است ،
نوع خط : نستعليق درشت .
نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوايى با چرم سياه با تزيينات ترنج ، داخل جلد چرم قهوهاى روشن مىباشد ، اين نسخه خطى بارها بازسازى شده است .
اطلاعات تكميلى فهرست نگاران :
اولين شرح نسخه :
Salemann ( . ) , Ss . 77 .
شرح نسخه در ديگر مقالات :
Rosen , . No . 118 .