شمال ، سنگهاى آهكى پالئوسن « 1 » و كرتاسه « 2 » و نيز ماسه سنگهاى سرخ بيشتر به چشم مىخورند ؛ در جنوب سنگهاى آهكى و سنگ ماسههاى ژوراسيك « 3 » كهنتر تا كرتاسه يافت مىشوند . صخرههاى تهنشستى دوران سوم ( پالئوژن ، نئوژن ) بويژه در امتداد مرز پاكستان ميان جلالآباد و قندهار فراواناند .
توپوگرافى و زمينشناسى . پستى و بلندى و وضع زمينشناختى كنونى اين بخش از آسيا را در پرتو نظريهء جديد و غالب زمينساخت صفحهاى « 4 » بهتر مىتوان دريافت . طبق اين نظريه ، شبهقارهء هند در حدود 75 ميليون سال پيش ، از قارهء افريقا جدا شد و با تأنّى از ميان اقيانوس هند امروزى به سوى شمالشرقى حركت كرد . از حدود 45 ميليون سال پيش ، لبهء جلويى اين صفحه كمكم با فلات قارهء آنزمان ، يعنى لبهء جنوبى آسيا ، برخورد كرد . نتيجهء اين تلاقى ، چينخوردگى و شكستگى وسيع ، ذوب و نفوذ تختهسنگها ، حدوث زلزلهها و بالاآمدگى همهء كوهستان هندوكش - پامير - هيماليا بود . زلزلههاى هميشگى اين منطقهء ناپايدار گواهى بر تداوم اين تصادم عظيم است ( هوكروت و كريم « 5 » ، 1970 ) .
ثروت زمينشناختى را مىتوان نه فقط از حيث كانيهاى موجود بلكه همچنين از حيث نهشتهايى اندازه گرفت كه قادر به توليد خاكهاى خوب براى كشاورزى هستند . دشتها و درّههاى مرزى كشور ، به استثناى مرزهاى شمالشرقى ، عمدتا متشكل از تلماسه و غبارهاى بادآورده و
هامش
( 1 ) .Paleocene( 2 ) .Cretaceous( 3 ) .Jurassic( 4 ) .Plate tectonics( 5 ) .Heuckroth and Karim