ديگر آثارش را بايد ملاحظه كرد ، ابو عبد اللّه ، غير از شيبانى مؤلف تفسير نهج البيان فى كشف معانى القرآن است زيرا مؤلف تفسير ، نامش محمّد بن حسن شيبانى امامى است ، گذشته از اين ، گاهى پيشآمده كه در تفسير خود از شيخ مفيد نقل كرده است ، با آنكه شيبانى مفسر ، در عصر المستنصر باللّه عباسى مىزيسته ، و تفسيرش را به نام او تأليف كرده است ، و مستنصر سى و ششمين خليفه عباسى بوده و دوران خلافت عباسىها ، به خلافت فرزندش ، مستعصم باللّه پايان پذيرفته است . حال آنكه شيخ مفيد ، در روزگار المستضيء باللّه ، سى و سومين خلفاى عباسى و امثال او مىزيست ، بلكه مىتوان گفت ساليانى پيش از او زندگى مىكرده است ، و پرداختن به منتسبان قبيلهء بنى شيبان شايستهتر است ؛ زيرا نسب ابو عبد اللّه از باب نسبت به جدش قريب است .
لازم به تذكر است كه شيبانى همان دانشمندى است ، كه سيد مرتضى ، در رساله الآيات الناسخة و المنسوخة همواره از تفسير او بهره گرفته است و شگفت از ارباب رجال است ، كه در كتابهاى خودشان - از مترجم حاضر ما - ابو عبد اللّه حسين نام نبردهاند ، گرچه شيخ طوسى ، در فهرست ص 57 گاهى با واسطه از او نقل كرده است ، از آن جمله در شرح حال حسين بن عبيد اللّه بن سهل ، سعدى مىنويسد : خبر داد ما را به او احمد بن عبدون از حسين بن على بن شيبان قزوينى از على بن حاتم از او ، انتهى .
شيخ طوسى ، در فهرست ص 98 در شرح حال على بن حاتم قزوينى مىنويسد : احمد بن عبدون در سال 350 هجرى همگى كتب او را بهوسيله ابو عبد اللّه حسين بن على شيبانى قزوينى از على بن حاتم قزوينى روايت كرده و اضافه مىكند كه اكنون ابن حاتم زنده است .
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 221
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٢٢١