ابن حوقل گويد : اردبيل ، از بزرگترين شهرهاى استان آذربايجان است و ازآنجا تا زنجان ، پنج منزل راه و از اردبيل تا خونج ، كه يكى از شهرهاى آذربايجان است ، بيست و هفت فرسخ راه است .
باز گفته است : اردبيل ، شهرى بزرگ ، پرنعمت و در دو فرسنگى آن ، كوهى است به نام سبلان ، كه قلهاى سربهفلككشيده دارد ، و هميشه اوقات از برف پوشيده است « 1 » .
مهلبى گويد : اردبيل ، بزرگترين شهرهاى آذربايجان ، و در طرف شمالى آن استان واقع شده ، و عرض آن چهل درجه ، و در جانب غربى آن كوهى است ، كه همواره در زير پوشش برف واقع شده است ، مردم اردبيل ، افرادى بدخو و سخت طبيعتاند و فاصله اردبيل ، از تبريز بيست و پنج فرسخ است .
مؤلف گويد : هرگاه ما ، عرض تبريز را سى و نه درجه و ده دقيقه بدانيم ، عرض اردبيل ، همان چهل درجهاى است ، كه مهلبى گفته است . مرادش آن است كه ، مؤلف كتاب الاطوال و همچنين ابو ريحان در قانون گفته است ، كه عرض اردبيل سى و هشت درجه و چهل و پنج دقيقه است .
هامش
( 1 ) - سيد فخر الدّين موسوى ، در تاريخ اردبيل مىنويسد : سبلان به فتح سين و با و يا سيلان و يا ساوالان ، و يا سولان ، كوهى است نزديك اردبيل ، كه مرتاضان در آنجا ساكن مىشدند و مجوس آن كوه را محترم مىشمردند ، اردبيل شهر شقايقها ، جزء بهشتهاى هفتگانه است ، كه در دامنه سبلان واقع شده ، و ازآنجاكه محل صالحان ، و جايگاه اوليا بوده ، رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در ضمن حديثى ، از آن ستايش فرموده ، كسى كه آيه شريفهفَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَتا آخر آيهوَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ( روم : 17 - 19 ) تلاوت نمايد ، خداى تعالى ، به عدد هر برف و بارانى كه در روى كوه سبلان مىريزد حسناتى در نامهء عمل او ثبت مىفرمايد ، پرسيدند كوه سبلان ، چه كوهى است ؟ فرمود كوهى است ، در ارمينيه و آذربايجان ، كه چشمهاى از بهشت ، در آن روان است ، و قبرى از قبور انبيا در آن واقع شده است ، در اين زمان عسل سبلان معروف است - م .