Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 261

Contributors:

P.261
ورق النيل وسمه است ورق الزيتون هندى طاليسفر است ورده بلغة مازندران سمانيست ورك بلغة فروين نبات خرنوب بنطيست ورطنيثا عنم است ودر عين گذشت ورل به فارسي وبتركى بزمجه نامند وآن حيوانيست بزرگتر از حردون ودنباله از ودراز وجلد أو سياه ودرشت وابلق از خطوط زرد در آخر سيم گرم وخشك وقايم مقام سقنقور در همه افعال مبهى ومحلل رياح وضماد گوشت أو جاذب پيكان وخار از بدن وجاذب سم گزيدهء حيوانات بخود وجاذب خون بظاهر جلد وباعث فربهى عضوى كه بر آن به بندند وطلاى روغن زيتون كه در آن جوشانيده باشند ومهرا شده رافع اثار وكچلى وحكه وداء الثعلب وقو با وسرگين أو قالع بياض چشم وطلاى پيه أو عظيم كنندهء قضيب وطلاى خاكستر أو موجب بيحسى عضو است ورشان از جنس كبوتر صحرائى واز آن بزرگتر وطوق دار است وبتركى الافاخته نامند در خواص مانند كبوتر صحرائى واز آن بهتر است وچون در روغن زيتون مهرا كنند طلاى أو در افعال مانند بيه شتر مرغ ومداومت خوردن أو مورث بدى خلق ومصلحش سركه است ورس بار نباتيست مانند نبات پنبه ومخصوص بلاد يمن ونبات مزبور تا بيست سال كل وثمر ميدهد وتخمش مانند كنجد وبعد از رسيدن شق شده شبيه بموى زرد ومايل بسرخى مانند زعفران مىشود واو را سائيده جامه با ورنگ ميكنند وبهترين أو زرد مايل بسرخيست وقسم سياه أو را كه حبشي نامند وسرخ تيرهء أو كه هندى گويند زبونتر ونزد بعضي كركم بيخ آن نباتيست واو در دويم گرم وخشك وقوتش تا چهار سال باقيست مقوى باه وبا تفريح عظيم ورافع خفقان ورياح غليظه وحصاة وجالى وشرب أو رافع بهق وبرص سفيد وطلاى أو رافع گلف وسعفه وبثور وقوبا ومورث لاغرى ومضر ريه ومصلحش مصطكى وكثيرا وشربتش تا يك مثقال وبدلش مثل أو زعفران ونصف أو ساذج است وزغ اسم عربى سام أبرص است وبه فارسي ضفدع را باين نام خوانند ورق بفتح أول وثاني برگ نباتاتست وبضم أول وسكون ثاني اسم طيور است وفتح واو وكسر راء اسم فضه ات وسخ به فارسي چرك گويند واز مطلق أو مراد چرك انسانست وطلاى چرك گوش جهة شقاق آب وگزيدن أفعى وچرك بدن جهة بواسير وشقاق مقعد وداخس وبا موم وروغن جهة تحليل أو رام نافعست وسخ كور النحل به فارسي بر موم نامند وعر عكبر گذشت وشيخ به عربى اسم نباتيست كه در جبال از سنگ ميرويد ودر بوى شبيه ببوى ليموست وچوب أو بسيار صلب واز أو نيزه ميسازند برگش شبيه به برگ گشنيز ومثال أو باريك وبيخ أو كره دار وشبيه بسعد در آخر دويم سرد وخشك ورادع ومقوى اعضا ونيم مثقال سائيده أو با تخم نيمبرشت جهة شكستگى اعضا وضريد ومقله وجلوس در طبيخ آن جهة سيلان رحم ونواصير مقعد مفيد است وشق حيوانيست بسيار كوچكتر از پلنگ در رنگ ودر شكل مثل آن ودنبالهء آن كمتر از شبرى ودر تنكابن پلنگ مول نامند ودر خواص مانند پلنگ ولباس پوست أو معين باه ومقوى كمر دماغ عروض بواسير وموى سوختهء أو جهة جراحات مزمنه نافع است وشبح أشق است وشح بسكون ثاني اغريطس است وشم بضم أول وثاني وبلغة تنكابن وديلم اسم سمانيست وصيف الأسود پرسياوشانست وطواط خفاش است وعل نوعي از ايل است وبتركى جوير ودر ديلم شوكا نامند ودر ايل مذكور شد وغل بغين معجمه اسم عربى بادنجانست وقل اسم عربى ثمر خشك درخت مقل است وكو آشيان طيور است وليع طلع است ولب نوعي از تيوعات وبقدر زرعى وبرگش تيره وبا خشونة وشيردار ودر بعضي أماكن شبيه به برگ درخت شرمين واز بعضي شبيه به برگ درخت مورد واو غير شجرة الراهب وما هو رانه است واو مقيئ قوى ومسهل است وگويند چون أو را از جهة آ اعلا قطع كنند مقيى دار از جهة أسفل مسهل واز هر دو جامع قى واسهال ومسقط كرم شكم وزياد أو قاتل ومورث غشى ومصلح أو سيب وشربتش تا نيمدرهم وبدلش لالا است ولكام بلغة تنكابن اسم جمسفر است وين انگور سياه است حرف الهاهال قاقله صغار است هامه جعد است هالوك شك است وبلغة مصر اسم جعفيل است ها وى اسم ترياق فاروقست هالينوطس إكليل الملك ها رواة أمس هندى استخوانست هاقى بهندى فيل است هانس بهندى أو زاست هاسيمونا بلغة نبطي اسم نباتيست بيخش مانند شلغم وسياه وهر چند در زمين فرورود باريكتر مىگردد وتا بقدر موى رسد وخام وپخته أو مأكول ولذيط ومايل بتندى وساقش با رطوبة نربه وزغب دار وبر شاخهاى أو برگهاى ريزه مانند خار كوچكى وپر شاخ وملاصق بدون ميلى بيخش در دويم گرم ودر أول خشك ونزد بعضي كرم ووملطف أخلاط غليظه ورياح ومقوى دل وحافظه صحة وجهة سرفه ودرد سينه وسپرز وكرده ومثانه نافع وگويند خوردن أو بالخاصية باعث توليد پسر است ونطفه منعقده قبول صورة انوثى نمىكند ونطول أو جهة سرغة حركة أطفال مؤثر وبقليق أو در پارچهء سبز قبل از طلبوع آفتاب روز چهارشنبه رافع سحر وچشم بد است ماهپد دانه حنظل است هتاجودى بهندى اسم كف مريم است هديه در أصفهان حز حذ أو پر پا نامند وآن حيوانيست بقدر باقلى خاكسترى رنگ وزير شكم أو سفيد وپاهاى أو بقدر سر سوزنى وكثير العدد در دويم سردوتر وشراب أو با شراب رافع عسر بول ويرقان وطلاى أو جهة خناق وسقوط لهاء ومطبوخ أو در پوست أنار كه با روغن گلسرخ بجوشانند نيم گرم أو را در گوش چكانند رافع گرى قديم ودرد گوش است وچون در كوزه سفال بسوزانند وبا عسل مخلوط كرده روزى از يك أقيه تا دوا وقيه بنوشند جهة عسر نفس مجرب دانسته‌اند وتعليق أو بر پارچهء كتان وأمثال