Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 259

Contributors:

P.259
وبدلش بنفشه وخطميست وبيخ أو جهة سپرز واسهال مزمن وقرحهء امعأ وسيلان منى وضمادش جهة درد مثانه ومعده وبا صبر جهة بهق وبا زفت جهة داء الثعلب نافع واكثار أو وشرب تخمش مضعف قضيب ومنجمد كنندهء منى وشربتش از هر يك دو درهم وتخم أو رافع ادرار حيض ونزف الدم ودرد مثانه است وروغن نيلوفر كه مانند روغن بنفشه بعمل آرند سردوتر در افعال مانند روغن بنفشه ودر تسكين درد سر حار قويتر از آنست نيل نزد بعضي عبارت از وسمه است وظاهر آنست كه غير أو باشد ودر كتم مذكور شد وممكن است كه از يكچنين باشند ومستعمل هندى اوست واو برى وبستانى مىباشد نبات بستاني شبيه بكتان وساقش سه شعبه باريك وبرگش شبيه به برگ كبر وتخمش ريزه مايل بسرخى مانند تخم خرنوب واز آن ريزه تر وبرى أو مانند بستاني وبا خشونة زيادة وسياه تر از آن وپى تخم است وديسقوريدوس وجالينوس فرموده اند كه نباتش شبيه به نبات بار تنگ وبسيار سياه وساقش زيادة بر راعى وبرگ برى أو مانند برگ كاهو وپر شاخ وشاخ أو مايل بسرخى ودر أطراف أو غلافها مانند زبان ودر آن تخمهاى ريزه مىباشد در آخر أول گرم ودر دويم گرم خشك ونزد بعضي معتدل است أو محلل ورادع ابتداى أو رام وقابض ورافع نفث الدم وشرب أو بقدر چهار شعير با آب سرد مسكن هيجان أو رام ومانع خروج دمل وجهة سرفه شديد أطفال ودرد سينه وكرده ورياح غليظه وبا سكنجبين جهة سپرز وبا ادويهء مناسبه جهة قرحهء ريه وذات الجنب سوداوى ويك درهم أو با يكوقيه گلقند جهة قرحهء ريه ووحشت وهموم وخفقان وبا خيار شنبر جهة استسقا وضماد أو جهة سعفه وتقشر جلد وقروح خبيثه وباد سرخ ونمله والتيام جراحاة ورفع گلف وسوخته أو جهة داء الثعلب وبا نيموزن أو مرداسنگ وقدري روغن گلسرخ وموم جهة آكله از مجربات وبايد قبل از طلا موضعر با آب با رشك وعسل بشويند وبا سركه جهة قروح سرو خنازير متقرح بيعديل ومضر ريه ومصلح أو عسل وقدر شربتش تا دو درهم وبدلش بوزنش آرد جو وثلث أو ما ميثاينده لغة مصر است وبه فارسي سمنو نامند از اغذيهء شيرينيست كه بدون شيرينى وروغن بعمل مى آرند انطاكى گويد در أول گرم ودر خشكى معتدل ومولد غلط صالح ومسمن بدن وبمعدل بلغم وجهة بخار سوداوى وماليخوليا وسرفه خشك ودرد سينه مفيد ودير هضم وثقيل ومسدد واكثار أو مورث تبهاى مركبه وآنچه با كردكان وبادام جوشاينده باشند زبونتر ومصلحش سكنجبين وكاسنى است وطريق عمل آنكه كندم را خيسانيده سبز كنند پس شيرهء أو را گرفته طبخ بسيار دهند وبدفعات قطعات يخ در آن اندازند تا غليظ وشيرين گردد نينا نانخواه است نيمقا اسم يوناني نيلوفر است نيلج نيل است ينطاقوس گويند نباتيست برگش شبيه به برگ صعتر ودر روى زمين پهن يكشود ودر حوالي در بند بلاد شيروان بسيار است وقرص أو را جهة بياض چشم بيعديل دانسته است نيطافيلى مؤلف مغنى گويد كه از جمله يتوحات وغير ينطافلن وپنج انگشت است وبر شاخهاى أو پنجعدد برگ مىباشد ونبات أو شيردار وبغايت مجفف وبيلذع وبيحدتست وطبيخ أو جهة درد جگر واسهال بواسيرى وضماد أو جهة خنازير وعرق النسا ومفاصل وصلابات وداخس مفيد وعصارهء پنج أو سم قاتل وقدر شربتش سه ابولوس است نيلوفر هندى أو سپيد است ينشوق أدرك است ونزد بعضي قراصيانى بفتح أول وسكون باء اسم فارسي قصب است نيشكر اسم فارسي قصب السكر است نينوا اسم هندى روغن تازه است نيب اسم هندى از أو درخت است ينم اسم هندى درختيست وآن بزرگ وكوچك مىباشد وگلش مانند خوشه كه چندين بنفشه بار أو باشد ووسط أو گلها زرد وبا عطرية وخوش منظر ودر أصفهان ثمر آن را سنجد كرجى نامند ودر مازندران كنار گويند وآن بقدر سنجد كوچكى است مايل بتددير وتلخ ودر بعضي بلاد معروف بدرخت توز است وضماد برگ وگل أو محلل ورادع وجهة اورام بغايت مفيد وجهة مفاصل ونقرس ودردسر نافع وذر ور خشك أو جهة التيام زخمها وقطع خون أو وروغنى كه أو را جوشانيده باشند نايب مناسب روغن شيخ صنعانست وثمرش بقدر يك مثقال حابس اسهال مزمن وآزموده است حرف الواو واق اسم ومرغيست كه در كنار آبها مىباشد تيرهء مايل بسياهى ومخلوط به سفيدى وسرش سياه ودر كاسهء سر أو سه چهار عدد موى مانند كأكل رسته در غايت سفيدى ونرمى وقريب بشيرى وتركان بنازلف حقار جمعكرده بر سر ميزنند وأكثر صيد أو ماهيست ودر تنكابن أو را اوين نامند وكوچكتر از حقار است در دويم گرم ودر أول خشك وگوشت أو موافق مبرودين ودرد زانو وكمر وروغن اوجهة فالج وامراض عصب نافعست وگوشت نمكسود وجاذب پيكان وخار از بدن وزهرهء أو جهة بياض چشم وبهق مفيد است واوى گليب بريست واجد بسلابست وافنيس بيونانى كنگر زرد است واشه اسم فارسي صقر است وارموك بلغة تنكابن قنفد است واپلهيم بلغة تنكابن كرفس بريست والان بزرگ بهندى رازيانه است والان كوچك ثبت است ويرا الأرض فطر است وبلر به فارسي پشم نامند وگويند مخصوص پشم شتر است وخواص صوف مذكور شد ويثر بثاء مثلثه اسم عربى درد ابيض است وج به فارسي إكسير تركى نامند وآن بيخ نباتيست كه در آبها ميرويد وبه فارسي سوسن زرد گويند برگش از برگ نرگس دراز وعريضتر وبا خشونة وانبوه وساقش بلند وگلش شبيه بسوسن آزاد كه زنبق باشد وزرد ومايل بسرخى وبيخش كره دار وبعضى ببعضى پيچيده وكج وما بين سفيدى وسرخى وتند طعم ومايل بعطرية در أول سيم گرم وخشك وقوتش تا چهار سال باقيست قاطع بلغم وترياق سم هوام ومقوى معده وجگر وهاضمه وقوة حافظه ومنقى دماغ ومبهى ومجفف رطوبات مفاصل ومدر بول وحيض