Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 228

Contributors:

P.228
به دستور تا يك درهم ومضر امعا ومصلحش كثيرا لالا رازي گويد گياهيست كه از مكة خيزد وبخور ثمر أو جهة بواسير ودرد مقعد وشرب أو جهة رفع سيلان خون نافع ومضر مثانه ومصلحش تخم مورد است لامي صمغ درخت هنديست خوشبوى شبيه ببوى مركب از بوى مرد مصطكى ودر رمك ما بين سفيدى وزردى در آخر دويم گرم وخشك ومصخن وملطف ومفتح سدد ورافع بلغم وجهة شكستگى اعضا وامراض بارده وطلاى أو جهة جراحات وتحليل ورمها واعيا وقطع رايحهء بد نافع وبا آب مورد جهة تقوية اعضا وسرعة حركة أطفال مؤثر وبخور أو عرق آرنده ومصدع محرورين ومصلحش گشنيز وقدر شربتش نيمدرهم است لاجى اسم هندى هيل است لاجورديه صامر يوماست لاذور ولاجورد است لاغثورس غرساوش بيونانى بشريانى ولاغونى أرنب بريست يلاغثورس بلاسيوس بيونانى أرنب بحريست لاريطو طاون عرطنيثاست لاسورس بيونانى ما هو دانه است لاتك اسم هندى كرسنه است لاك اسم فارسي لك است لاك پشت اسم فارسي سلحفاة است لاله ختائى اسم فارسي حماحم است لبلاب اسم جنس تا نباتيست كه شام لي امميد شده بمجاور آويزد وهر چه بزرك باشد كثر گويند وكوچك را صغير ولبلاب كبير سفيد وسياه مىباشد سفيد أو را كلش سفيد وشبيه بشاخ حجامست وتخمش سفيد وبرگش مانند برگ لوبيا ودر تنكابن ككو نامند وسياه را گلش بنفش ودانه اء سياه ولبلاب صغير اقسام است سفيد وزرد وسرخ وكبود مىباشد وبرگ همه ريزه وگلش كوچك وتخمش در غلاف سياهى مايل بسرخى وقسمى از اآن پى ثمر وساق جميع اقسام كبير وصغير شير داراست ومركب القوى ونزد جالينوس در دويم سرد وخشكند ونزد أبو حيان بن ماسويه كرم است وآن مفتح سدد وملين طبع ومحلل وآب أو مسهل مرة الصفرا وچون بجوشانند تقتيح أو غالب واسهال أو كمتر وآب افشردهء آن بعكس است وبرگ كبير سفيد أو مسمى بحبل المساكين است جهة جراحات عظيمه وسوختگى آتش ودردسر وامراض سينه وآب أو جهة سرفه وقولنج حار وبا خيار شنبر جهة ورم مفاصل واحشا وقرحهء امعا وربو بيعديل وسه درهم از كل أو جهة قرحهء امعا وضماد برگ تازه أو جهة درد سپرز ومطبوخ أو در روغنها جهة تحليل أو رام دردها وسعوط عصارهء أو با اير ساونطرون وعسل جهة درد سر كهنه وبا روغن زيتون جهة درد گوش وچرك آن وبا موم وروغن جهة سوختگى آتش مفيد است وقسم سياه را عصاره اش سياه كنندهء موى وبرگش جهة قروح خبيه وگل قسم أخير كه پى ثمر است اشاميدن وفرزجهء أو تدرحيض وبخور أو بعد از طهر مانع حمل وآب أو شديد الحرارة وحدة وسترندهء موى وكشندهء وقمل وبيخ أو با شراب جهة گزيدن رتيلا وبرگ تازهء مطبوخ أو جهة التيام جراحات خبيثه وسوختگى آتش مفيد واز ضف كبير انچه برگش بات خشونت ودراز مايل بسياهيست مسمى بشجيمه است سرد وخشك وجهة سرفه وقولنج ودرد سينه وتبهاى مزمنه وتب ربع وسپرز وربع رطل از آب أو ياد ودرهم مفره قاطع نزف الدم جميع اعضا وخشك أو زافع قروح خبيثه وتازهء أو التيام دهندهء جراحات است واقسام لبلاب مضر عصب ومثانه ومصلحش شكر ومانع حمل وقاطع حيض است وقدر شربتش از آبش از يكوقيه تا سى درهم ولبلاب صغير باقوة محلله وقابضه ومسهل مرة الصفر أو اسم از ساير اقسام ورافع سرفهء كه با پيوسته طبع باشد وقولنج حار ومحلل ورم مفاصل وبا خيار شنبر جهة أو رام احشا وتقيح سدد وأكثر تبها نافع وقدر شربت از آب أو تا نيم وطل است با بيست درهم نبات لبج اسم عربى درخت عظيميست ودر صعيد مصر كثير الوجود شبيه بدرخت چنار وثمرش كوچك وسبز وبعد از رسيدن شيرين مىشود وبا كراهت طعم وبرگش مايل بدرازى ومعروفى است بسميت است وأهل مصر سميت درا ونيافته‌اند وابن جزله مؤلف منهاج قسمي از آزاد درخت دانسته‌اند ونزد مؤلف حاوي الأدوية سدابست در دويم سرد وخشك وشرب ودز ورا وقاطع نزف الدم ورافع درد دندان وطلاى أو مقوى موى وبا شراب محلل أو رام وبالادن ومورد جهة جبر وكسر وضربه وحركت استخوان از مفصل ودود أو جهة گريزانيدن وهوام مؤثر وخوردن ثمر أو مقوى معده وحابس اسهال ومصدع ومورث ثقل سامعه است لبن به فارسي شير وبتركى سود نامند مركب القوى ومشتمست بردنية ومائية وخبيه ودموت أو در أول كرم وخشك است ومائية در دويم سرد وتر وجنسيت در أول سرد وخشك است پس شير هر حيواني در كرمى وسردى رطوبت ويبوست بحسب غلبهء يكى از اجزاء ثلاثة متقاوت مىباشد وشير أكثر حيوانات بانفراده مذكور مىشود وأمور كليه ومشتركه در اينجا مرقوم ميكردد وهر چه در تغذيه انسب است از حيوانيست كه أقرب بولادت انسان باشد لهذا شير گاو بهتر از ساير است وبعد از آن شير بز وگوسفند وآهو وشتر از الاغ واسب وخرگور وخوك وغيره در مداوى أقوى اند واز گاو وگوسفند وبز در تغذيه وهمچنين به سبب تعليف وسن وفصل مختلف مىباشد چه هر گاه بمسكرات ومخدرات تغذيه حيوان كنند مثل قنب وخشخاش ومانند آن شير آن مخدر ومسكر مىشود واز تعليف بمسهلات وقوابض ومبرادت ومرطبات ومسخنات ومغلظات وملطفات وأمثال آن اثار أو متبدل ميكرد وشير تازه دوشيده با حرارت لطيفه است واو بعد از گوشت وتخم نيمبرشت موافق ترين اغذيه وهر چه خيبه در أو غالب باشد مسدد است والا مفتح وطلاى اقسام أو موافق ورم مقعد وقرحه ودرد آن وقرحهء مثانه واو رام عانه درحم است واستعمال شير بعد از ترشيها وبا آن وميوهاى تازه وماهى وپياز وأمثال آن جايز نيست حصاد دامى كه از معده نگذشته