Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 209

Contributors:

P.209
ترياق كبير است وساير اقسام در سيم كرم وخشك أو در افعال قايم مقام زفت وقير وقطران ونزد بعضي در منافع نايب مناسب عنبر وأكثر خواص از مجرباتست وشرب أو جهة شكستگى اعضا وفربه ومقله وسرفهء مزمن وعسر النفس وعرق النسا وگزيدن هوام ورفع اسهال رطوبى واقسام كرم معده ورياح غليظهء شكم وقراقر وتقوية هاضمه واعضاب وقرحهء ريه واخراج چرك از سينه وربو ورم لوزنين وخناق بلغمى وسودا وى وصلابت رحم وضعف جگر وكرده وتقطير البول وبواسير وبا جند وشراب جهة رفع احتباس حيض مايوس العلاج وبا سركه جهة خون منجمد در معده وتحليل آن ومضاد أو جخهة تقوية اعضا وبا موم وآرد جو ونطرون جهة نقرس ومفاصل واو رام صلبه وبا ادويهء مناسبه جهة التيام زخمها وترم كردن أو رام آن ومنع ورم جراحات والصاق موى زياد پلك چشك وصاف كردن بشره ونضج خنازير ورفع برص وقوبا مفيد وبخور أو جهة درد دندان كرم زده ورفع رايحهء كريههء دهان واكتحال جهة بياض وماليدن أو بر درخت انگور مانع كرم زدن آن ومضر محرورين ومصلحش سركه وآب ميوهاى سرد وبدلش زفت وقير وقدر شربتش تا يك درهم است قفز براي معجمه نبات كشوت است فقطوط اسم شامي كرات شايست قفد كمونست قفور اكفر را است ونزد بعضي فقر اليهود است فقارس اسم يوناني كبر است قفير زنجبيل است قفهر قيقهر است قلقاس نباتيست كه نزديك آبها ميرويد ودر مصر كثير الوجود است برگش مايل بند دير وعريض وبقدر برگ بادام از يك بيخ چندين شاخ ميرويد بسطبرى انگشتى وبهر شاخى يكبرگ مىباشد وبيخش سطبرتر از زردك وكوتاه ومايل بسرخى واندرون أو سفيد وبا اندك قبض وتندى ولذيذ در أول كرم ودر دويم تر وبغايت مسمن بدن وصالح الغذا ومحرك باه وجهة سرفه وخشونة سينه وحنجره وسحج امعا ولاغرى كرده واسهال نافع ونفاخ ومداومت أو مولد سود أو مسدد ومصلحش عسل وسكنجبين وادويهء خوشبو تخم أو در افعال قريب به تخم كرنب وقدر شربت از تخم أو دو درهمست وقسمى از فلفاس صلب ومستدير مىباشد وهر چند طبيخ دهند پخته نمىشود وضماد أو جهة نضج أو رام ودز در سوختهء أو جهة فروح وقلاع وتقوية موى مؤثر است قلقل نباتيست شبيه به نبات كنب وچوب أو مايل وبرخى وشاخها دراز وثمرش مستدير وبزرگتر از فلفل واملس وبيرون أو مايل بسياهى ومغز أو با حلاوت واندك لزوجة وپوست ساق أو قويتر از پوست كتب وگلش مايل به سفيدى ومستعمل از أو دانه أرست وبعضى أو را حب السمنه دانسته‌اند در دويم كرم وتر وبغايت مبتى خصوصا با كنجد ونبات ومسمن بدن وقدر شربتش تا يكوقيه ومصدع ومصلحش بو دادن أو واستعمال سكنجبين است قلب بباء موحده وضم أول نباتيست برگش وشبيه به برگ زيتون واز آن عريضتر وبلندى از بقدر زرعى وزيادة از وشاخهاى أو باريك شبيه باذ خرد را أطراف شاخها چيزى شبيه بساق ميرويد ومنقس بر وقسم مىشود وبر أو برگهاى ريزه مىباشد وما بين آن برگها دانه وميرويد صلب ومستدير وسياه وبا خشونت شبيه بسنگ ريزه ومنبتش كوهها وزمينهاى درشت است أو در سيم گرم وخشك ومدر وجهة ربو وسرفهء ضيق النفس واسهال وفواق وبا شراب مفيد جهة اخراج سنگ كرده ومثانه احتباس بول نافع وضماد أو رافع بواسير وقدر شربتش تا دو درهمست وبغايت مضعف ما با ومصلحش حب الصنوبر است قلب بفتح أول به فارسي دل نامند گرم وخشك ودير هضم وروى المغذا وبهترين أو از طيور واز بره ست ومصلحش سركه وروغن زيتون وادويه ء حاره ومهراى أو مقوى دل ورافع خفقان واكتحال خونابه ورطوبة أو كه در حين كباب كردن از أو چكد جهة شبكورى مجرب دانسته‌اند قلت بتحريك لام وتاى ثناة حب القلت است ومذكور شد قلومس بلغة يوناني بمعنى اذان از نسبت بيخ صنف مىباشد وما هيز رج نوعي از اوست صنفى سفيد است وبرگش سفيد ونر ومادة مىباشد برگ مادة شبيه به برگ گلم وسفيدتر وعريضتر از آن وشافش بقدر زرعى وزيادة بر آن وچيزى مانند پشم بر ساق وبرگش ظاهر وگلش مايل بزردى وتخمش سياه وبيخش دراز وبسطبرى انگشتى وتر أو را برگ درازتر وباريكتر است وصنف دوم را برگ سياه وبزرگتر وعراغيتر از صنف سفيد وصنف سيم را بشاخها بسيار دارز وبسياق وبرگش شبيه به برگ به وبر شاخها قبهاى مدور وگلش زرد طلائى وصنف چهارم را برگ شبيه به برگ انجير واز آن كوچكتر وبيساق وملاصق زمين وصنف پنجم را برگ بزرك وغليظ وبا رطوبت چسبنده وتندى بوى وگلش سفيد مايل بسرخى وساقش زياهد وبزرعى وآب أو كشندهء ماهيست جميع اقسام أو گرم وخشك وجالى ومدر وباقوة قابضه وريشهاى آن در افعال قايم مقام ماهيز هرج پنج صنف سفيد وسياه أو جهة منع سيلانات ويك مثقال أو با شراب جهة اسهال وطبيخ أو جهة شكاف عضل وسرفه نافع ومضاد برگ قسم نر آن جهة سوختگى آتش مفيد وضماد برگ مطبوخ صنف سيم جهة أو رام بلغمى وورم چشم وبا عسل وشراب جهة شقاقلوس وجراحات وگزيدن عقرب نافع ومضر كرده ومصلحش كثيرا وقدر شربتش نادر درهم وبدلش انا غورس است وظاهر قسم پنجم تنباكو باشد قلى در أصفهان كهلا ودر خراسان شحار ودر گيلان قليا ونامند واو ارشنان تازه كه جمع كرده بسوزانند بهم مىرسد واز نبات رمث در مرام نيز وصل مىشود وبهترين أو صاف براق سياه است وآن جز وأعظم صابونست ودر چهارم كرم وخشك وجالى ومحرق وشرب يكقيراط كه هفت بار در آب حل نموده باشد بجر علقه صاف كرده