Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 175

Contributors:

P.175
به فارسي سوسمار نامند وآن حيوانيست كوچكتر از گربه ما بين سياهى وزردى ودنبالهء أو بسيار كوتاه ودرشت شبيه بثمر درخت سرد در سيم گرم وخشك وگوشت أو مقوى باه وسرگين أو با سركه جهة بياض چشم وگلف ونمش وضماد شق كردهء أو جاذب پيكان وخار وسموم جانوران سات وطلاى جلد سوخته أو مورث بيحسى عضو است به حدى كه اگر قطع كنند متالم نگردد ومضر محرورين ومصلحش بقول بارده است ضبر شامل جوز السر وتمر هندى است ضجاج بفتح أول صمغ درختيست يمنى خاردار ورنگ أو مايل بسرخى وبراق در دويم گرم وخشك ودر شستن جامهء كتان بهتر از صابون وضماد أو جهة بردن گوشت زياد جراحات والتيام آن وبا عسل جهة أو رام بارده وسستى اعضا نافع است ضرو اسم درختيست در بلاد يمن شبيه بدرخت بلوط وثمرش مثل بطم ودانه أو بزرگتر از آن وصمغ آن حصى لبانست ومذكور شد شاخ وبرگ وبارا وگرم وخشك وآب مطبوخ أو كه با شكر بقوام آورند جهة خشونت حلق وسرفه وسينه ودرد دهان نافع وروغن دانهء أو خوشبو ومجفف ومحلل بلغم ورياح وجهة مغص وتقويه معده وجرب حيوانات مفيد وبدلش روغن حب البطم است وبرگش خوشبو وطبيخ أو بقدر سه وقيه رافع درد تهيگاه ومضمضهء أو جهة قلاع وتقويه لثه مؤثر وعصارهء أو مغتى قوى وقطور روغنى كه در آن برگ أو جوشانيده باشند جهة درد گوش وچوب سوخته أو جهة قطع خون جراحات وقروح مقعد وقضيب نافع است ضريع برگ نباتيست مدور ومجفف ومايل بزردى ودر قعر دريا بهم مىرسد وموجه بساحل ميآورد ودر دويم گرم وخشك ونطول وجلوس طبيخ أو جهة درد مفاصل وطلاى أو را جهة جرب وحكه مجرب دانسته‌اند وبه دستور بخور أو را جهة زكام مجرب يافته‌اند وجهة التيام جراحات سريع الأثر است ضرع پستان حيوانست ومولد خلط كثيف ودير هضم ومدر بول زنان وجهة رفع خمار ومعدهء كه أخلاط حاره در آن موجود باشد نافع است ضرب بسكون راء اسم دلداست وبفتح آن عسل سفيد است ضروع الكلب بار درخت زقوم است ضرس العجوز خسك است وگويند خار سعدانست ضرام درخت بطم است ضرم اسطو خودوس است صغبوس فتاء كوچك وخربزهء نارس است ونباتى را نيز نامند كه شبيه است بهليون انچه بر روى زمين ظاهر است سبز وبرگش قاطع باه است وآنچه در زمين است سفيد وشيرين ومحرك باه است ومأكول أو بجهة خوبى طعم وحل كشك وماست ميكنند وجهة تندى صفرا مفيد است ضفدع به فارسي وزغ وبتركى قرباغه نامند برى ونهرى وبحري مىباشد واز مطلق أو نهرى مراد است وبرى از سموم قتاله ومجموع أو در سيم سرد ودر أول خشك وشرب اقسام أو مورث استسقا وكشنده است بدرور منى وقى وورم احشا ودرد دل وضماد شق كردهء أو جاذب پيكان وأمثال أو وسموم كزندكان وقاطع سيلان خون والتيام دهندهء زخمها خصوصا سوخته أو با زفت ترجهة داء الثعلب نافع وطلاى بيه أو مانع سوزانيدن آتش وقاطع دندان است بي المى ودماغ محرق أو قاطع انفجار خون اعضا ونفوخ وطلاى أو قاطع رعافست وآنكه طلاى آن را مانع بر آمدن موى مجرب دانسته‌اند اصلى ندارد وچون أطراف واحشاى أو را انداخته با بيه كردهء بز مهزا پخته روغن أو را جمع كنند جهة بواسير حار مجربست وقسمى از ضقدع در أشجار مىباشد سبز وبسيار كوچك ودر دارا المرز بسيار سات وخون أو را با مثل أو دانهء پنبه بسوزانند اكتحالش جهة نزول آب از مجرباتست ضفعان ثمر سعدانست ضفائر الجن پرسياوشانست ضميران اسم عربى شاهسفرم است وآن را ضميران نيز گويند وشاهسفرم شيرازي خوانند صاحب اختيارات كفته آن سبز مىباشد نه چون زيره كرمانى وصاحب جامع گويد فودنج جوئى است وسهو كرده طبيعت وى گرم وخشك بود در دويم وگويند سرد بود محرورى مزاجرا نافع بود خصوصا چون گلاب بروى زنند وچون بر جائى كه سوخته بود ضماد كنند نافع بود وقلاع را زابل كردانه ضومران بيد مشك است حرف الطاء طارئ در حثبت هندى كه چون أو را زخم كنند آب بسيار از آن تراوش كند واز آن خمر وسركه ميسازند ومشهور بشراب طاريست ودر افعال وخواص قريب است بشراب مويزى ودر نار جيل مذكور مىشود طاليسفر در مبهية آن اختلاف كرده اند بعضي أو را برگ زيتون هندى مىدانند وحال آنكه در هند زيتون وغيره نمى يابد ودر حرف توت وپوست درخت لسان العصافير وبسباسه دانسته‌اند وحقير فرقى در ميان أو وبتواج حثائى در افعال وغيره نمى يابد ودر حرف تا مذكور شد طاوس مرغيست معروف وجوجهء أو تا سه سال كامل مىشود وگوشت أو در آخر دويم گرم وخشك وبغايت غليظ وصلب ودير هضم ومولد خلا كثيف ومرق أو كه با سداب پخته شده باشد جهة درد معده وقولنج وطلاى بيه أو بر كمر وذكر ومقعد محرك باه وطلا خون أو با انذروت ونمك جهة قروح خبيثه وطلاى زهرهء أو با سركه جهة گزيدن هوام وسرگين أو جهة ثاليل وآثار وشرب زهرهء أو بغدر دو دانگ با سكنجبين وآب گرم جهة رفع اسهال واستخوان سوخته أو جهة گلف وتغير رنگ برص مؤثر