Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 134

Contributors:

P.134
اسم فارسي عروق الصفر است زردالو اسم فارسي مشش است زرين درخت امين الدولة گويد أو را در خراسان كل عاشقان نامند نبات أو از يكشپر زيادة وبرگش عريض ومزغب وگلش زرد وشاخهاى أو بزرگ ودراز وچون نزد أو غنا وسرود نمايند گلش ميريزد وكرم وخشك وجهة عرق النسا واخراج خون منجمد مثانه واحتباس بول وگزيدن هوام نافع است وبعضى گويند اسم ازاد درخت است زرير به فارسي اسپرك نامند وبيونانى از حبيقن وصباغان از وچيزها زرد كنند ساقش بقدر شبرى وگلش زرد وشبيه بگل عصفر برى ومستدير وبا اندك خارهاى نرمى وبرگش زرد مايل به سفيدى وكوچك وبيخش زيادة وبر شبرى وطعم وگياه أو شبيه بكنگر است سرد وخشك وبا اندك حرارت وقوه جاليه ومحلل صلابات ورافع آثار ومسكن دردها ومدر خون ومفتح سدد ونيمرطل آب مطبوخ أو با مويز كه سه روز متوالى بنوشند جهة سپرز ويرقان واستسقا مجرب ويكوقيه از معجون أو با عسل همين اثر دارد وضماد آب طبيخ أو با آرد جو جهة جرب وجراحات نافع ومصدع ومصلحش سكنجبين وبدلش نصف وزنش فوه وقدر شربتش در مطبوحات تا پنج مثقال واز جرم أو تا سه مثقالست زرنبا دپنجى است عطرى كه أو را مستدير ورق ميكنند تا از كرم زدن محفوظ ماند وظاهر أو اغبر وباطنش مايل بزردى واز بلاد چين وبنكاله ودكن آرند نباتش بقدر دو شبر وبرگش قريب به برگ أنار وگلش ثمرش شبيه بتخم گل وبيخش مثل زراوند وطعمش تلخ وآنچه شيرين باشد ضعيفست وقوتش تا سه سال باقي ودر آخر دويم كرم وخشك وبا رطوبة فضليه ومفرح ومقوى دل ومعده ودماغ ومحلل رياح وموافق روح حيواني وطبيعي ومبهتى ومدر بول وحيض ومسمن ومسهل سودا ووسابس قى وترياق زهر جانوران ومفتح سدد وجهة وحشت ومواد سود اوى وخفقان ورياح رحم وتحريك باه ونعوظ وزحير أطفال ورفع رايحهء سير وپياز وشراب ورفع درد دندان وحفظ صحت آن نافع وضماد تازهء أو بر پا بالخاصيه رافع جميع علل سر وطلاى أو بر ورك جهة داء الفيل وبخور أو جهة گريزانيدن مورچه كه ديگر عود ننمايد مجرب وتعليق قطعهء بزرك مقدار أو بر حفوين وكمر باعث اعادهء باه مأيوسين ومصدع وزياد أو مضر دل ومصلحش بنفشه وبدلش در تفرح ومثل آن درو نج ودر رفع زهر با مثل أو در ونج ونيموزنش دانهء ترنج وچهار دانگ أو طرخشقوق وقدر شربتش يك مثقال تا دو درهمست زرنب برگ نباتيست از برگ صعتر عريضتر ومايل بزردى وخوشبوى شبيه ببوى ترنج وگلش زرد ونباتش كمتر از زرعى وساقش مربع ومجوف وطعمش باحدة وقولش تا چهار سال باقي مى ماند ونبتش جبال فارس واو را سر وتركستانى نامند در آخر دويم گرم وخشك وملطف وبغايت مفرح وبا قوهء قابضه ومقوى معده وجگر وقائم مقام دارچينى وجهة امراض صعب واسهال وتصفيهء صوت وازاله بلغم وتقويه هضم وتحليل رياح وتقويه اعضأ رئيسه ورفع عسر بول وسردى مثانه ورفع سموم نافع وعصارهء تازهء أو در تفرح مثل خمر وسعوط أو با آب وروغن بنفشه جهة درد سربارد نافع ومضر محرور ومصلحش گشنيز وقدر شربتش دو درهمست وبدلش مثل أو دارچينى وگويند كبابه وسليخه است زراوند لغة فارسي است وقسم نر را طويل ومادة را مد حرج نامند واز مطلق أو مراد قسم طويل است وآن بيخيست بسطبرى انگشتى وزيادة از آن ودراز وظاهرش تيره مايل بسرخى وباطنش سرخ مايل بزردى وطعمش تلخ وبا اندك زهومتى وبرگش شبيه به برگ لبلاب كبير واز آن درازتر وعريض تر وشاخها بقدر شبرى وباريك وگلشن بنفش وبشكل شكوفهء امرود وقسمى از آن ضعيف وغير مستعمل اطبا است وبجهة عطريت وحدة داخل روغنها ميكنند وآن بيخيست درازتر از زرعى وباريك وپوست أو غليظ وگلش شببه بگل سداب وقسم أول در سيم گرم ودر دويم خشك ومدر بول وحيض وترياق سموم حيواني ونباتى وقاتل اقسام كرم معده وجالى وجاذب ومحلل ومقطع بلغم ومفتح سدد ومفتت حصاة وكشندهء قمل وجهة بواسير وتشنج واسترغاى عصب وثقيه سينه صاف كردن رنگ رخسار ورفع رياح وثقيهء جگر وبا شراب جهة سموم وبافلفل جهة احتباس حيض وثقيهء رحم واخراج جنين وبكنجين جهة سپرز ويك مثقال أو با شراب العسل مسهل قوى بلغم واخلاط غليظه وجهة صرع وكزاز وضعف احشا نافع وضمادش جهة گزيدن عقرب دهوام ورويانيدن گوشت در قرحهء رحم وساير زخمها وبا عسل جهة قروح رطبهء مزمنه وبا سركه جهة سپرز بغايت مؤثر وسنون أو جهة ثقيهء لثه وفرزجهء أو جهة احتباس حيض مجرب ودرد رحم واخراج جنيى بغايت مؤثر وقدر شربتش از دو درهم تا دو مثقال وگويند مضر سرز وجگر است ومصلحش عسل وبدلش زراوند مدحرج وگويند در تحليل صلابت سپرز ورياح مثل أو زرنباد ونصف أو انزرت ودر تجفيف عسالچ الكرام است زراوند مد حرج به فارسي زراوند كرد وباصفهانى نخود الوندى نامند بيخى است مدور با پهنى وبقدر فدفى وشاخهاى گياه أو زيادة بر زرعى وبرگش شبيه به برگ زراوند طويل واز آن كوچكتر وخوشبو وبا اندك تندى ونرم وگلش سفيد وجوف أو سرخ وبدبو وقوه اقسام أو تا دو سال باقيست در دويم گرم وخشك وتحليل و