Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 135

Contributors:

P.135
تلطيف أو زيادة از طويل وملطف أخلاط ومنقى قصبهء ريه وفاد زهر سموم حيواني ونباتى ومنقى معده ودماغ وجهة ربو وضيق النفس وسرفه مزمنه وفواق وجنون وصرع ووسواس وثقيهء چرك زخمها ودندان وفسخ ووهن عضل وورم سپرز ودرد پهلو ولرز تبهاى بارده نافع ودر ساير افعال قويتر از طويل وضمادش جاذب پيكان وخار واستخوان ريزه شده در اعضأ وجهة بهق وقروح خبيثه وبا عسل جهة رويائيدن وگوشت زخمهاى عميقه مؤثر وقدر شربتش تا دو درهم ومضر سپرز ومجفف اعضا ومصلحش عسل وروغن كدو وبنفشه وبدلش قم طويل بوزن أو نيم وزن أو ريوند چينى وگويند بوزن أو زرنباد ونصف أو قسط وثلث أو بسباسه است زرنيخ لغة فارسي است وبيونانى فرساطيس نامند وبمعنى كبريت الأرض است وپنج قسم مىباشد يكى زرد وبهترين أو صفايحى براق نرم است وزرنيخ ورقى گويند دويم سرخ وبهترين أو شبيه بسرنج وصاف زود شكن است ويكى سفيد واو را از زرنيخ النورة ودواء الشعر نامند وزبونترين اقسام وبه دستور سبز وسياه أو نيز غير مستعملست وقسم زرد در سيم گرم وخشك است وقسم سرخ أو در چهارم وسفيد وسياه وسبز أو قويتر واقسام زرنيخ أو سمومات اند ومحرق أو لطيفتر ودر بردن موى قويتر ومتصاعد أو بسيار سرخ وشفاف وبراق ودر سميت وافعال قويتر از همه ومجموع أو معفن ولذاع ومحرق وباقوهء قابضه وسترندهء موى وگوشت زياد زخمها وكشندهء اقسام كرم معده وجالى آثار خون مرده ورافع جرب وسعفه وآكله وباراتيانج جهة داء الثعلب وبا ماست وآهك وخاكستر وأمثال آن جهة ستردن موى وبا زفت جهة برص ناخن وبا روغن زيتون وأمثال آن رفع قمل وبا بيه جهة تحليل جراحات وبا روغن گلسرخ جهة بثور مقعد وبواسير وجراحات بلينى وبا ادويهء مناسبه جهة بردن گوشت زياد ورويانيدن گوشت بن دندان وبخور أو بار اتيانج به دستوري كه دود أو بحلق نرود جهة سرفهء كهنه وباميعه ومغز جلغوزه ومغز بادام بالسوية چون مكرر بخور كنند جهة ربود وضيق النفس وسرفهء مزمن بغايت مؤثر است وشرط است كه بعد از بخور حريرهء آرد كندم با مغز بادام وروغن تازه جهة رفع مضرت دوا استعمال نمايند وطلاى زرنيخ سرخ با بول حمار وبه دستور با آب بيخ سير تازه بعد از كندن موى جهة منع رويانيدن موى مجرب ويكدانگ أو با عسل جهة تصفيهء آواز ودفع چرك سينه وآشاميدن أو با بيه وقى كردن جهة تب ربع مجرب دانسته‌اند واحتياط آنستكه آشاميدن أو بهيچوجه جرأت ننمايند وطلاى أو با زهره گاو وآب حتى العالم وشب جهة منع سوزانيدن آتش مؤثر وچون با بول صبيان سرشته بسوزانند سنون أو جهة بردن گوشت متعفن دندان ورويانيدن صحيح آن آزمودن است وبا سركين گنجشك جهة ثاليل مجرب وبا صبر وحب البان وآب كند تا جهة سقوط بواسير والتيام جميع زخمهايى عديلست وچون در شير حل كنند هر مگسى كه بر آن عبور كند بميرد وبدل زرد أو نصف أو زرنيخ سرخست وبدل هر دو در أكثر افعال كبريت وگلفى كه از تضميد زرنيخ بهم رسد رفع آن را طلاى گل عصفر وآرد برنج مىنمايد وچون زرنيخ زر در ابتدأ ابيرات تصعيد سفيد كنند يكجز واوده جزو زهره را قمر سازد واز مجربات دانسته‌اند وطرق تدابير به دستورات أليق است زرافه حيوانيست وبه فارسي شتر گاو پلنگ نامند چه كردن أو دراز وشبيه بگردن شتر وسرش مثل شتر ورنگش مثل آهو ومنقط به سفيدى شبيه به پلنگ وپاى أو مثل پاى گاو وشاخش به دستور ودستش درازتر از پا ودر بلاد حبشه يافت مىشود كرم وخشك ومولد خلط غليظ سوداويست ونفعى از ودر طب ذكر نكرده اند مكر زهرهء أو كه جهة نزول آب مفيد است زرزور از جملهء طيور است وبه فارسي سار وبتركى سقر چين نامند گرم وخشك ومبهتى ومقوى بصر ومضر دماغ ومصلحش آبكامه وسركه وسركين أو جهة گلف ونمش وسرخ كردن گونه ورفع غشاوة بصر مؤثر است زريق مرغيست سفيد وآبى وبرى مىباشد وگوشت أو بدطعم وپرليف وعصب مىباشد وبطيئ الهضم ومصلحش بروغن پختن وبا آب چغندر استعمال نمودنست وگوشت أو گرم وخشك ومحرك باه وسركين أو بسيار جالى وجهة رفع آثار نافع وزهرهء أو با سميت وجهة بياض چشم واسترخاى قضيب كحلا ضمادا نافع است زعفران معروفست در سيم گرم ودر دويم خشك ومفرح قوى ومقوى حواس ومنضج ومفتح ومحلل ومصلح عفونة خلط بلغمى ومدر بول وباقوه ء قابضه ومحرك باه ومقوى جوهر روح حيواني وجگر واحشأ وآلات تنفس ومورث نشاط وضجك ومنقى كرده ومثانه وبشره ومنوم وجهة سدهء جگر وسپرز ورسانيدن قويه ادويه باعضا ويك مثقال أو جهة عسر ولادت مجرب وهر روز ده قيراط آشاميدن أو جهة ازالهء سپرز وتا مفتحج جهة خمار وبا ادويهء مناسبه جهة درد رحم ومقعد وبا عسل جهة ريزانيدن حصاه وضمادش جهة ومنع سيلان رطوبات بچشم وتسكين حمره وورم گوش ودرد سر بارد ورفع بيخوابى وحمول أو جهة درد رحم ومقعد واكتحالش جهة جلاى بصره ودمعه وغشاوه ورفع زرقه چشم وسلاق وجرب وقرحه وذر ورا وجهة قطع نزف الدم وطلاى أو با فرفيون جهة نقرس ومفاصل وبطول أو جهة رفع بيخوابى و