Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 107

Contributors:

P.107
عصب نيست خلنج درختيست شبيه بدرخت كز ودر چين وبلاد روس بسيار بزرگ مىشود وبرگش مثل برگ كز وگلش كوچك وسرخ وزرد وسفيد نيز مىباشد وثمرش مثل خرد لست در ودويم گرم وخشك وشكوفهء آن تندتر وقويتر از ساير اجزاى أو وشكوفه وبرگش بجهة گزيدن هوام وروغن أو كه شكوفه را در آن ريخته سه هفته در آفتاب گذاشته باشند جهة اعيا ودرد مفاصل ونقرس نافع ونشارهء چوب أو راهمين اثر است ويك مثقال از تخم أو با عسل حافظ دلست از ضرز سموم وخوردن چيزى در ظروف چوب أو مانع خفقا است خلاف شامل بيد مشك وبيد برى وبيد موله است واز مطلق أو بيد برى مراد است وكل أو كه بعد از برگ بهم مىرسد ورنگش زرد وبقدرى خوشبو وثمرش مثل خوشه كه از ساق شاخهاى أو ميرويد وكنب بيد نامند ودر أكثر مواضع يافت مىشود وقسم نراو بيكل است وصفصاف اسم خلاف برتيست گلش در دويم سرد ودر أول تر وبرگش در أول خشك وثمرش در أول تر وسرد وبيد موله در افعال ضعيفتر از اوست ومفتح سدهء جگر وملطف ورافع خفقان وتشنگى وجهة ضعف معدهء حار وبتهاى محرقه وصفراوى وجميع امراض حاره ورمد وصداع نافع وعرق أو الطف از جرم وشكوفهء أو وخاكستر چوب أو جهة نزف الدم وبا سركه جهة ثاليل ونمله وورم پستان وورم اعضاى ظاهري مفيد وجرم برگ أو قابض ورادع وعصارهء أو مسهل بلغم وصفرا وسودا أو مدر بول وجهة سدهء جگر ويرقان وصلابت سپرز وصرع ومنع لرزبتهاء واختناق رحم ومفاصل ونقرسى وگزيدن عقرب وادويه ء سميه وقطور أو در گوش جهة پاك كردن چرك أو بسيار مفيد ومضر تهيگاه ومصلح أو گلاب وشكر وقدر شربتش بيست درهم است كه با شكر بنوشند وطريق آشاميدن آب أو در دستورات مذكور است وصمغ أو مقوى باصره وجالى وثمرش جهة اسهال وموى مجربست وجلوس در طبيخ برگ وشاخ أو جهة رفع فساد اعضا بغايت مؤثر خلاف بلخى به فارسي بيد مشك گويند ودر شام شاه بيد وگل أو قبلز برگ بهم مىرسد بقدر بلوطى وملون بزردى واندك سرخى وسياهى وسفيدى وبسيار خوشبو وجالينوس سردوتر دانسته وجمعى ديگر در أول گرم ومايل بخشكى بيان نموده اند ومحلل وملطف ومفتح سدهء خفيفهء دماغى ومقوى دل ودماغ ومسكن صداع كه از بخار ومواد حاره باشد وملين طبع وعرق أو در جميع افعال قويتر از عرق بيد وگلاب وملين طبع ومقوى دل ومعده ومعين باه ومقوى احشاست وچوب وبرگ أو در خواص ومصلح وقدر شربت مثل بيد است وروغن بيد مشك وشكوفه بيد سرد ومجفف ومسكن درد حار ومانع صعود بخارات وخوردن أو مانع غليان خون بسيار گرم وبدلش روغن گل وطريق عمل أو مثل روغن بنفشه است وچون با مغز بادم وبنفشه گيرند الطف است وبدل عرق أو عرق نيلوفر است خلاف برى بيد مطلق معروفست خلد بضم خأ وفتح لام به فارسي موش كور ودر أصفهان دار سنبانك وبديلمى كا پيش گويند حيوانيست پچشم وبيدم وبيدست وپا واز موش كوچكتر وسرخ رنگ وريشهء أشجار را ميخورد وزمينهاى نمناك را پيوسته سوراخ مىكند وگويند چشم أو در زير جلد است واشيا را مى بيند وطيما تاروس گوسد كه هر گاه در سوراخ مسكن أو پياز وكند نا بگذراند ببوى آن بيرون آيد وازسموم قتاله وبغايت گرم وبا رطوبت وخون موضع دنبالهء أو جهة خنازير وبياض چشم ورفع آثار جلد وجالى دماغ وبا روغن گل جهة برص وبهق وقوبا وخنازير وهرچه از بدن بروز كند بيعديل است وقاطع رعاف وسيلان خون هر عضوى ومحلل أو رام وخون نيز همين آثار دارد وسر أو را چون سوخته با زاج سفيد در گوش گذارند جهة ازالهء بدبوئى آن وطلاى آن جهة درد سر وبخور أو جهة عسر بول وسعوط زهرهء أو با آب بيخ رطبه وقدري زعفران جهة رفع لقوه از مجربات شمرده اند وتعليق لب بالاى أو جهة تب ربع وصرع وبآسانى جهة بيرون آمدن دندان أطفال وگويند وخوردن دل أو أعانت بر أطاعت روحانيت كند ودفن كردن أو در آستانه مانع اثر سحر وانداختن دندان أو در ميان جماعتى موجب تفرقهء ايشان وهمچنين در آتش انداختن بيه أو خلر بضم خاو تشديد لام دانه ايست شبيه بگرسنه وگياه أو كمتر از زرعى وبرگش ريزه وگلش ما بين سفيدى وزردى وغلافش شبيه بغلاف باقلى وسفيد وآن پنج قسم است آنچه از غلاف باقلى كوچكتر وپوست غليظتر وعريض وبسيار سفيد باشد ودانهء أو بقدر نخود كوچكى واو را جلبان ابيض گويند ودويم مضاعف الغلاف وخشن ودانهء أو در سفيدى وكوچكى وتدوير كمتر از أول باشد واو را نبقه نامند ومذكور شد سيم طويل الغلاف قريب بباقلى وسياه ورنگ ودانهء أو مستدير وبزرك ومايل زرديست وبسيار تلخ ودر مصر بسيكه گويند چهارم دانهء أو كوچك دهن أو اغبر است وجلبان اسود نامند پنجم رقيق الغلاف سفيد دانه است واو را قصاص گويند وهمه اقسام أو در آخر دويم خشك ودر أول سيم سرد وطبيخ أو با عسل مدر بول وحيض ومنقى امعأ ومحلل أخلاط فاسده وملين سينه وجهة سرفه وقصبهء ريه ودرد سينه ورفع فضلات غليظه وأدار نمودن شير وضماد أو جهة تقويه اعضا ووثى وگلف وبا عسل جهة تحليل أو رام وبخور أو در موضعي موجب جمعيت مورچه است ومضر اعصاب ومولد سود أو نفاخ ومصلحش شراب العسل وقدر شربتش تا ده درهم است ونوع برى أو بغايت غليظ ومدر شير است خلال مكة اسم فارسي بستياج است خلربرى بلغة مصرى بسيله نامند خمسه اعضان بكمونست خمط گوشت بريانست خمال الأرض