جزء متعلق به سال 554 نك : ابن خلكان 6 / 253 . آخرين مؤلفي كه به نوشته
Rosenthal از اين تأليف نقل كرده ذهبي ( م 748 ) مى باشد .
ابن الحداد تلخيص از تاريخ بغداد خطيب نيز نوشته است كه ابن طاووس به توسط
" مجموع " ورام از آن نقل مى كند ( نك : فهرست زير مورد ; مق : اليقين 19 / 150 ،
184 / 479 ) .
560 . * * تفسير / محمد بن علي بن الحسين الباقر [ ع ] ( م . ح . 117 ) ( منسوب )
سعد السعود 12 ، 121 - 123
دربارهء امام باقر [ ع ] امام پنجم شيعيان امامية نك : سزگين 1 / 528 . در موارد نقل شده ( به
توسط سعد ) در بحار ( 13 / 45 - 46 ، 277 ; 18 / 268 - 269 ; 23 / 283 ;
24 / 33 ) به اين تأليف با عنوان " تفسير منسوب إلى ( أبى جعفر ) الباقر " اشاره شده است .
ابن طاووس نسخه ء آن را با عبارت " قالب الثمن العتيق " توصيف كرده واز جزء 1 - 5 آن
نقل مى كند . آياتي كه آمده عبارت است از : 67 / بقره ; 58 / نساء ; 119 / توبه ( همراه
آية 23 / احزاب ) وآية 90 / نحل . علاوة بر آن داستان عصايى كه حضرت آدم [ ع ] از
بهشت آورده وبعد عصاي موسى شد ، از آن نقل شده است . اين داستان كه در منابع
غير شيعي نيز آمده ( مق : دائرة المعارف چ 2 مقاله " عصا " [ از : Jeffery . A ] ممكن است كه
از تفسير آيات 18 - 19 / طه اخذ شده باشد .
تنها تفسير شناخته شده امام باقر [ ع ] همان است كه أبو الجارود روايت كرده نك :
سزگين 1 / 528 ; دائرة المعارف ايرانيكا مقاله " أبو الجارود " [ از : Madelung . W ]
وبخشهايى از آن در تفسير علي بن إبراهيم قمى درج شده است ( تفسير القمي كه در دست
ماست تأليفى است مركب از تفسير أبو الجارود وقمى ) . تنها برخى از مواد نقل شده از ابن
طاووس در تفسير القمي آمده است . يك ارزيابى موقت مى تواند اين باشد كه اين مواد
مشتمل بر نقلهايى از روايت أبو الجارود است كه در تفسير القمي نيامده يا از تفسير
متفاوتى منسوب به امام باقر [ ع ] بوده كه در جايى ثبت نشده است . *
هامش
. دربارهء اين تفسير نك : ذريعة 4 / 251 ش 1202 ; ص 302 - 309 . با مقايسه نقلهاى ابن