كتاب المواليد را به جهضمى منسوب مى كند . در اين نسبت ترديد وجود دارد . زيرا
مطالبى كه ابن طاووس از اين كتاب به آن اشاره مى كند مربوط به مسائلي است كه مربوط
به زماني پس از درگذشت جهضمى است ; از جمله تاريخ وفات امام عسكري [ ع ] ( در
260 ) ( اقبال ) ; ونيز أسامي دوازده امام ونواب أربعة ( طرائف ) . اين بدين معنى است كه
يا بخش مربوط به أئمة ونواب را مؤلفي ديگر بر أصل كتاب افزوده يا آنكه تأليف مزبور
را شخصي متأخر از جهضمى تأليف كرده است . آقا بزرگ ( ذريعة 4 / 473 ) شاهدي
براي احتمال دوم بدست مى دهد . أو نسخهاى از اين تأليف ديده كه مؤلف محمد بن أحمد
بن محمد ابن أبي الثلج ( م 322 بنابر تاريخ بغداد 1 / 338 ; يا م 325 بنابر قول
طوسي ، رجال ص 502 ش 64 ) بوده است . جهضمى در اين نسخه ء در برخى از أسانيد
به عنوان راوي آمده است . اما در ذريعة ( 23 / 235 ) بار ديگر جهضمى به عنوان مؤلف
اين كتاب شناسانده شده است ودر نهايت عبد العزيز طباطبائي ( أهل البيت 1 / 2 ، 1406
ص 53 ) اظهار مى دارد كه اين تأليف در مجموعهاى در تهران با عنوان " تاريخ الأئمة "
باقي مانده است . در اين نسخه ء از جهضمى به عنوان مولف ياد شده است . خلاصه اينكه
" كتاب المواليد " كه ابن طاووس ديده يا تأليف جهضمى بوده وابن أبي الثلج مطالبى در
تكميل آن بر آن افزوده بوده ويا آنكه مؤلف ابن أبي الثلج بوده وبه اشتباه به جهضمى
نسبت داده شده است . قضاوت قطعي بايد موكول به بررسى نسخههاى موجود شود . * 4
گرايش مذهبي ابن أبي الثلج چندان روشن نيست . در برخى از منابع أو را سنى ويكى از
اتباع متقدم مذهب " جريريه " شناسانده اند ( مق : 65 . p , Tabari , Rosenthal ) ; اما در منابع
شيعي ، وى شيعه ويكى از شيوخ هارون التلعكبري دانسته شده است ( نجاشي ص 381
ش 1037 ; طوسي ، فهرست ص 183 ش 663 ; طوسي ، رجال ص 502 ) .
گرايش مذهبي جهضمى نيز مبهم است ; ابن طاووس ( طرائف ) أو را سنى ودشمن
أهل بيت مىشناساند ; وى براي تأييد اين نظر خود ( مهج ) عبارتى از تاريخ بغداد ( مق :
13 / 287 - 289 ) نقل مى كند كه در آنجا آمده است : متوكل نزديك بود كه جهضمى
هامش
. دربارهء مؤلف كتاب كه جهضمى يا ابن أبي الثلج يا شخص ديگرى است نك : مقدمه محقق بر چاپ
همين كتاب صص 51 - 58 . م