بشرى ( بروكلمان ، ذيل : به اشتباه بشر ) المحققين في الفقه ، وسوم : الملاذ في الفقه . اين دو
كتاب أخير از برادر ابن طاووس يعنى جمال الدين احمد بوده وهمان گونه كه بروكلمان
بدرستى يادآور شده هيچكدام از آنها موجود نيست ( مق : ذريعة 3 / 120 ش 407 ،
22 / 192 ش 6649 ) .
( 3 ) كتاب " ربيع الشيعة " كه برخى از علماى امامي آن را به ابن طاووس نسبت
مى دهند ، در واقع عنوان ديگرى از إعلام الورى از فضل بن حسن طبرسي ( م 548 )
است ( مق : ذريعة 10 / 75 ش 131 ومقدمه ء الخرسان بر چاپ 1390 إعلام الورى
صص 29 - 31 ) . مير داماد در " رواشح " قطعهاى نقل كرده كه در باره ء آن مى گويد از
ربيع الشيعة ابن طاووس اخذ شده است . اين قطعه در اعلام ( ص 370 ) آمده است .
مجلسي نيز كه ربيع الشيعة را به ابن طاووس منسوب مى كند مى گويد : أو از نقل از آن
خوددارى كرده زيرا مطابق ( لموافقته ) أبواب وترتيب اعلام مى باشد ( في جميع الأبواب
والترتيب ) ; اين چيزى است كه مجلسي از آن تعجب كرده است ( بحار 1 / 31 واز
آنجا : قمى ، فوائد ص 332 ) . توجيه احتمالي ( مستدرك چ سنگى 3 / 469 ) اين است كه
ابن طاووس نسخهاى از اعلام را بدست آورده كه فاقد خطبه بوده است . أو با اين تأليف
آشنا نبوده به همين دليل آن را استنساخ كرده است . بعد از درگذشت وى اين كتاب را ميان
كتابهاى أو يافته اند كساني كه آن را يافته اند ; چنين فرض كرده اند كه ابن طاووس آن را
نگاشته است وخطبهاى كه ابن طاووس در آغاز كتابهايش مى نگاشته بر آن افزوده اند .
آنچه قابل توجه است اين كه ابن طاووس ( حداقل در تأليفاتى كه من ديده أم ) در هيچ
مورد از اعلام ياد نمى كند .
اين را نيز بايد يادآور شد كه نسخه ء British Library به شماره 521 , 13 . Or كه در
Manuscriprs List of Oriental با عنوان " ربيع الشيعة " كه مؤلف آن ناشناخته توصيف
شده نسخه ء ناتمامى از إعلام الورى طبرسي است . ( انتهاى نسخه ء مزبور در نيمه ء بابى است
كه دربارهء امام صادق [ ع ] مى باشد ) .
هامش
نسخه ء از ربيع الشيعة با نسبت به ابن طاووس [ ! ] در كتابخانه ء ملك به شماره 1902 ( كتابت
947 ) وشماره 6644 دانشگاه تهران موجود است . م