ميوههاى غريب و ناشناخته . و مقصود آن چيزى است كه نصيب و قسمت قوّه علّامه و آنچه كه نصيب قوّه عمّاله است . چه ميوههاى دنيا طورى است كه قوّه باصره از آن لذّت مىبرد همانطور كه ذائقه از آن لذّت مىبرد ، ولى در بهشت هر دو كيفيّت به سبب محلّ آن دو فرق مىكنند . يا مقصود آن صنفى است كه براى مقام تقدّر انسان اندازهگيرى شده و صنف مجرّد كه براى مقام تجرّد انسان در نظر گرفته شده است . [ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ مُتَّكِئِينَ ] الا اى جنّ و انس كدامين نعمتهاى خدايتان را انكار مىكنيد . اين جمله حال است از « لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ » [ عَلى فُرُشٍ بَطائِنُها ] لفظ « بطائن » جمع « بطانه » به معناى باطن است . [ مِنْ إِسْتَبْرَقٍ ] لباس حرير . [ وَ جَنَى الْجَنَّتَيْنِ دانٍ ] ميوههاى رسيده كه نزديك به كسانى باشند كه از آنها مىخورند به نحوى كه ايستاده و نشسته و خوابيده دسترسى به آن ميوهها داشته باشند . [ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ فِيهِنَّ ] الا اى جنّ و انس كدامين نعمتهاى خدايتان را انكار مىكنيد ؛ يعنى در بهشت . [ قاصِراتُ الطَّرْفِ ] چشم بر همسران خود دارند ، يا چشمها از نگاه كردن به آنها كوتاه مىآيند ، چون آنها خيلى درخشندگى دارند . [ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ ] دست هيچ كسى پيش از
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ۱۳ — صفحه 511
پدیدآورندگان: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص۵۱۱