وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ
و لكن خداوند تزكيه مىكند كسى را كه بخواهد ، يعنى به سبب استعداد و آمادگى كه از جانب قابل به سبب قول يا فعل او پديد مىآيد ، خدا آنان را تزكيه و پاك مىگرداند .
وَ اللَّهُ سَمِيعٌ
و خداوند شنواى اقوال مقالى و حالى اوست .
عَلِيمٌ
و خداوند به افعال و احوال و نيّتها و استعدادهاى باطنى كه بر شخصى و غير او ظاهر نيست دانا و آگاهست .
وَ لا يَأْتَلِ
ألا ، مانند « ضرب » و « الوّا » مانند « قعود » و « اليّا » مانند « مضىّ » و « ائتلى » يعنى كوتاهى كرد و كندى و تكبّر نمود ، آلى ، ائتلى يعنى سوگند ياد كرد .
و در نزول آيه گفته شده كه گروهى از صحابه سوگند ياد كردند بر مردى كه به چيزى از افك و بهتان تكلّم كند تصدّق ننمايند ، با آنان مواسات و برادرى نكنند « 1 » .
بعضى گفتهاند : آيه دربارهى ابى بكر و مسطح بن اثاثه نازل شده كه پسر خالهى ابو بكر و از مهاجرين و از بدريّين بود ، فقير بود و نفقهى او را ابو بكر متحمّل مىشد و از رؤساى اصحاب افك و افترا بود ، هنگامى كه در افترا و بهتان فرورفت نفقهى او را قطع نمود و سوگند ياد كرد كه به او نفعى نرساند ، پس وقتى آيه :
« و لا يأتل » « 2 » .
هامش
( 1 ) تفسير الصّافى ج 3 ص 426
( 2 ) مجمع البيان ج 8 - 7 ص 133