و از براى معرفت استاد و شيخ طريقهء ديگر است كه به آن اشاره مىشود ، إن شاء الله .
بيست و دوم ، ورد :
و آن عبارت است از اذكار و اوراد كلاميّهء لسانيّه اى چند كه مفتّح ابواب راه و معين سالك است در عقبات و عوائق و مهمّات . و از شرائط و لوازم آن اذن استاد است و اجازهء آن . و بى اذن او شروع در آن غير مجوّز است ، چه آن حكم دوائى را ماند كه يكى را نافع و يكى را مضرّ ، و زمانى دوا و زمانى سمّ است ، و مقدارى از آن شفاء و مقدارى مرض است . و همچنين وردى با وردى گاه مضرّ است و بدون آن نافع ، گاهى باشد كه به زيادت عددى از آن يا نقصانش خواننده به خطر مىافتد .
بلى آنچه از استادان حاذق اذن عامّ دادهاند اجازهء عامّه در آن حاصل است .
و ورد بر چهار قسم است : قالبى و نفسي . و هر يكى يا اطلاقى است و يا حصرى . و اهل سلوك را به قالبى اعتنائى نيست . [ 140 ]
هامش
[ 140 ] - ( مراد از ذكر قالبى آن است كه در قالب ورد منجمد شده و به معنى ابدا نپردازد . و نفسى به خلاف آن است . و مراد از ورد اطلاقى آنست كه عدد معيّن نداشته باشد . و حصرى خلاف آن است ) .
اين عبارت تا اينجا در حاشيهء متن كتاب نوشته شده بود و حضرت علامهء طباطبائى براى توضيح اين معنى چنين بيان كردند كه :
مراد از ورد قالبى آنست كه ورد را بر زبان جارى كند بدون ملاحظهء معناى آن ، و مراد از ورد نفسى آنست كه ورد را بر زبان جارى نموده و توجّه به معناى آن نيز داشته باشد .
و مراد از اطلاقى ، وردى است كه عدد خاصّى در آن شرط نشده باشد ، بلكه سالك به مقتضاى حال خود بدون ضبط عدد آن را مىگويد ، و مراد از ورد حصرى آن است كه در آن عدد معيّن شرط است .